Evet, özel isimlere gelen eklerde ünlü uyumu aranır
Özel isimlere gelen ekler, ünlü uyumuna göre yazılır. Eğer özel ismin son hecesi ünlü ile bitiyorsa, eklerden önceki ünlü yumuşar. Örneğin, "Ahmet’e" yazarken, "Ahmet" özel ismi sonu ünlü ile bittiği için "e" ekinden önceki "e" yumuşar ve "Ahmet’e" şeklinde yazılır
Küçük ünlü uyumu, Türkçedeki ses uyumlarından biridir ve düz ünlü ile yuvarlak ünlülerin belirli kurallara göre sıralanmasını ifade eder. Küçük ünlü uyumunun iki kuralı vardır: 1. Düzlük kuralı: Bir sözcüğün herhangi bir hecesinde düz ünlü (a, e, ı, i) varsa, bunu izleyen tüm hecelerde de düz ünlü bulunmalıdır. 2. Yuvarlaklık kuralı: Bir sözcüğün herhangi bir hecesinde yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa, bunu izleyen ilk hecede geniş düz (a, e) veya dar yuvarlak (u, ü) ünlü bulunmalıdır. Küçük ünlü uyumuna uymayan bazı kelimeler: avuç; çamur; kavun; kavuşmak; yağmur. Yabancı dillerden gelen kelimelerde küçük ünlü uyumu aranmaz: aktör; alkol; bandrol; daktilo; doktor.
Özel adlara gelen çekim ekleri, kesme işareti ile ayrılır. Örnekler: 23 Nisan’da büyük bir tören yapılacak. Kedimiz Sarman’a ciğer aldım. Kurtuluş Savaşı’nı. Özel adlara gelen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler ise kesme işareti ile ayrılmaz. Örnekler: Bu sene Fransızca öğrenmek için yurt dışına gidecekmiş. Aliler dün akşam bize oturmaya geldiler. Uzak Doğu, Orta Çağ’da Avrupalı misyonerlerin güzergâhlarından biriydi.
Özel isim alan bazı gruplar: Canlılar: Ünlü veya ünsüz tüm insan adları ve soyadları, hayvan isimleri (Tekir, Çomar, Karabaş, Minnoş, Tintin gibi). Yer adları: Coğrafî bölgeler, yerleşim birimleri, kıtalar, ülkeler, sokak, cadde, mahalle adları (İç Anadolu Bölgesi, Avrupa, Balâ, İrlanda, İstiklal Caddesi gibi). Kurum adları: Okullar, iş yerleri, organizasyonlar ve makamların adları (Yozgat Anadolu Lisesi, Yeşilay Derneği, Türk Dil Kurumu gibi). Milletler ve din adlandırmaları: Çete, millet, mezhep, din adları (Karagümrük Çetesi, Türk, Rus, Alevî, Sünnî, Hristiyan, Yahudi gibi). Diller: Türkçe, Kürtçe, Pomakça, Gürcüce, Farsça, İngilizce, Fransızca gibi. Eser adları: Her türlü yazılı, görsel, işitsel yayın ile resim, heykel, mimari, müzik, tiyatro, sinema eserlerinin adları (Tercüman, Yaprak Dökümü, Yüzüklerin Efendisi, Mona Lisa, Süleymaniye Camii gibi).
Özel isimlere gelen yapım ekleri bitişik yazılır.
Özel isimlerin sonuna gelen ekler: Yapım ekleri: Özel isimlere gelen yapım ekleri bitişik yazılır. Çekim ekleri: Özel isimlere gelen çekim ekleri kesme işareti ile ayrılır. İyelik ekleri: Özel isimlere gelen iyelik ekleri, durum ekleri ve hal ekleri de kesme işareti ile ayrılır. Çoğul ekleri: Özel isimlere gelen çoğul ekleri (–ler, -lar) kesme işareti ile ayrılmaz.
Büyük ünlü uyumu, bir kelimenin hecelerindeki ünlülerin ince veya kalın olmasıyla ilgili bir ses uyumudur. Kuralları: İlk hecede kalın ünlü (a, ı, o, u) varsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın olur. İlk hecede ince ünlü (e, i, ö, ü) varsa, diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur. İstisnalar: Tek heceli kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz. Birleşik kelimelerde (bitişik yazılan) büyük ünlü uyumu aranmaz. Yabancı kökenli kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz. Bazı eklerde büyük ünlü uyumu aranmaz: -ki, -yor, -ken, -mtırak, -gil, -leyin, -daş. Örnekler: Türkçemiz (ince, ince, ince). Vatanım (kalın, kalın, kalın). Tiyatro (ince, kalın, kalın). Kalemlik (kalın, ince, ince).
Evet, ünlü uyumu ve ünlü benzeşmesi aynı şeyi ifade eder. Ünlü uyumu, Türkçede bir kelimenin hecelerindeki ünlülerin kalınlık-incelik veya düzlük-yuvarlaklık bakımından birbirine benzemesi durumudur. Bu durum iki şekilde gerçekleşir: Büyük ünlü uyumu. Küçük ünlü uyumu.
Blog
İngilizce gramer nasıl düzeltilir?
Çince merhaba nasıl söylenir?
Üzme ve sıkıntı verme bulmaca cevabı nedir?
Üçleme ve üçlü birlik aynı şey mi?
Çinliler neden alfabeyi bıraktı?
İhtiyarlar ne iş yapar?
Çin burcu en iyisi hangisi?
Çin'de kaplan hangi burç?
Önce ve sonra ile ilgili cümleler nelerdir?
Çünkü ve neden arasındaki fark nedir?