Ünlü Benzeşmesi (Uyumu) Örnek Cümleler:
Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi) Örnek Cümleler:
Ünsüz benzeşmesi ve ünsüz uyumu aynı şeydir. Ünsüz benzeşmesi, baskın olan sesin, diğer bir ünsüz sesi etkisi altına almasıyla kendi özelliklerine uydurması olayıdır. Türkçe dilbilgisindeki ses olaylarından biri olan ünsüz benzeşmesine göre, herhangi bir kelimeye eklenen ve ünsüz harfle başlayan yapım ve çekim ekleri, kendisinden önceki son harf sert ünsüz ise sert, yumuşak ünsüz ise yumuşak ünsüz harfle başlamak zorundadır.
Ünlü ve ünsüz benzeşmesi arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Ünlü benzeşmesi, bir hecedeki ünlülerin diğer hece veya hecelerdeki ünlüleri kendisine benzetmesidir. Ünsüz benzeşmesi, bir sözcükteki ünsüzlerin; oluşum noktası, nitelik ve/veya nicelik bakımından bir başka sese benzemesidir. Özetle: - Ünlü benzeşmesi: Ünlülerin birbirine benzemesi. - Ünsüz benzeşmesi: Ünsüzlerin birbirine benzemesi.
"Otur" kelimesinde ünsüz benzeşmesi yoktur.
Ünsüz benzeşmesi, Türkçede sert ünsüzle biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden “c, d, g” ile başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüzün sertleşerek değişmesidir. Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi denmesinin sebebi, kelime sonundaki sert ünsüzün, yanına gelen yumuşak ünsüzü kendine benzetmesidir. Ünsüz benzeşmesinde c ünsüzü ç, d ünsüzü t, g ünsüzü ise k ünsüzüne dönüşerek sertleşir. Örnekler: dolap – da → dolap – ta; yavaş – ca → yavaş – ça; unut – gan → unut – kan. Birleşik kelimelerde, terimlerde, başka dillerden dilimize geçmiş sözcüklerin gövdelerinde ünsüz benzeşmesi aranmaz. Örnekler: dikdörtgen, akciğer; üçgen, dörtgen, beşgen.
Ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi arasındaki fark şu şekilde ayırt edilebilir: 1. Ünsüz Benzeşmesi: - Tanım: Sert ünsüzlerle (p, ç, t, k) biten sözcüklerden sonra yumuşak ünsüzler (c, d, g) ile başlayan bir ek geldiğinde, yumuşak ünsüzler sertleşerek (ç, t, k) seslerine dönüşür. - Örnekler: "ağaç + da → ağaçta", "unut + gan → unutkan". 2. Ünsüz Türemesi: - Tanım: Bazı sözcüklerin ünlü harfle başlayan bir ek alması veya başka bir sözcükle birleşmesi sonucunda bir sesin ortaya çıkmasıdır. - Örnekler: "tıp-ı / tıbbı", "zam-ı / zammı". Özetle, ünsüz benzeşmesinde mevcut bir ses sertleşirken, ünsüz türemesinde yeni bir ses ortaya çıkar.
Ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi) örnekleri şunlardır: 1. 2013 –de → 2013’te. 2. Aç –dır → açtır. 3. Ağaç –dan → ağaçtan. 4. As –gı → askı. 5. Ayak –da → ayakta. 6. Biç –di → biçti. 7. Coş –gu → coşku. 8. Çalış –gan → çalışkan. 9. Çift –ci → çiftçi. 10. Dolap –da → dolapta. 11. Güneş –den → güneşten. 12. Hafif –dir → hafiftir. 13. Heves –den → hevesten. 14. Irmak –dan → ırmaktan. 15. Kalk –dı → kalktı. 16. Kat –gı → katkı. 17. Kebap –cı → kebapçı. 18. Kes –gin → keskin. 19. Merak –dan → meraktan. 20. Saat 5 –de → saat 5’te. 21. Sarmak –da → sarmakta. 22. Ses –deş → sesteş. 23. Silah –cı → silahçı. 24. Türk –ce → Türkçe. 25. Üç –de → üçte. 26. Yap –dı → yaptı. 27. Yavaş –ca → yavaşça. 28. Yayıldık –ca → yayıldıkça. 29. Yemiş –ci → yemişçi. 30. Yurt –daş → yurttaş.
Evet, ünlü uyumu ve ünlü benzeşmesi aynı şeyi ifade eder. Ünlü uyumu, Türkçede bir kelimenin hecelerindeki ünlülerin kalınlık-incelik veya düzlük-yuvarlaklık bakımından birbirine benzemesi durumudur. Bu durum iki şekilde gerçekleşir: Büyük ünlü uyumu. Küçük ünlü uyumu.
Blog
Üç noktalı cümle nasıl yazılır?
Ünlü ve ünsüz benzeşmesine örnek cümleler nelerdir?
Üçgen bayraklar ne anlama gelir?
İlkel toplum ne demek TDK?
Ümmetçi ve milliyetçi ne demek?
İlişki bulmaca ne demek?
Önleyici ve tedbir eş anlamlı mıdır?
Ünsüz sertleşmesi ve ünsüz uyuma örnek nedir?
İngilizce katlar nasıl söylenir?
Çemkirmek ne demek TDK?
