İl özel idare ve valilik arasındaki temel farklar şunlardır:
6360 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyesi bulunan illerde il özel idaresi yerine Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKB) kurulmuştur. Bu başkanlık, kamu kurum ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılmasını, izlenmesini ve koordinasyonunu sağlamak gibi görevlere sahiptir.
Evet, il özel idareleri kamu tüzel kişisidir. İl özel idaresi, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'na göre, il halkının mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idari ve mali özerkliğe sahip bir kamu tüzel kişiliğidir.
Mahalli idare türleri şunlardır: 1. Belediyeler: Nüfus yoğunluğu, coğrafi yapı ve yerel ihtiyaçlara göre farklılık gösterir. Belediye başkanı ve belediye meclisi tarafından yönetilir. Büyükşehir, il, ilçe veya belde belediyesi şeklinde olabilir. 2. İl Özel İdareleri: İller bazında yönetim hizmetleri sunar. Kendi bütçesi ve mali bağımsızlığı vardır. Kırsal alanlarda altyapı, eğitim, sağlık ve sosyal hizmetler sunar. 3. Köyler: Köy tüzel kişiliğine sahiptir. Muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir. Temel görevleri tarım, hayvancılık ve yerel altyapı hizmetleridir. Mahalli idarelerin özellikleri: Kendi alanlarında karar alabilme ve yerel yönetimle ilgili hizmetleri yerine getirme yetkisi vardır. İdari ve mali özerklikleri bulunur. 1982 Anayasası'nın 127. maddesi ile ilgili yasalar tarafından hukuki çerçeveleri belirlenir. Yerel halkın ihtiyaçlarını karşılamak ve yaşam kalitesini artırmak amacıyla çeşitli hizmetler sunar.
İl genel idaresi, merkezi idarenin taşra teşkilatı olup, vali, il idare şube başkanlığı ve il idare kurulundan oluşur. İl özel idaresi ise, il halkının mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişiliğidir. Türkiye'de büyükşehir olmayan 51 ilde il özel idaresi bulunmaktadır. İl özel idaresi, 04.03.2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ile yönetilir.
İl Özel İdaresi'nin farkı, görev ve yetki alanının belediye sınırları dışında geçerli olmasıdır. İl Özel İdaresi, il halkının mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuş olup, aşağıdaki hizmetleri yerine getirir: İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık hizmetleri. Sosyal hizmet ve yardımlar. İlk ve ortaöğretim kurumlarına arsa temini ve bina yapımı. Kültür, sanat, turizm ve çevre hizmetleri. Bu hizmetler, belediye sınırları içinde değil, il sınırları içinde gerçekleştirilir.
İl özel idare müdürü (genel sekreter) atanması ve görevden alınması şu şekilde gerçekleşir: Atama: Genel sekreter, valinin teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile atanır. Görevden Alma: Görevden uzaklaştırma: Görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle soruşturma veya kovuşturma açılan il özel idaresi organları veya üyeleri, geçici olarak görevden uzaklaştırılabilir. Diğer nedenler: Soruşturma izni verilmemesi, takipsizlik, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı gibi durumlarda da görevden alma gerçekleşebilir. İl özel idare müdürlerinin (diğer kadroların) atanması ve görevden alınması hakkında bilgi bulunamamıştır. Daha fazla bilgi için 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve ilgili yönetmelikler incelenebilir.
Mahalli idare birlikleri, birden fazla yerel yönetimin, yürütmekle görevli oldukları hizmetlerden bazılarını birlikte görmek üzere kendi aralarında kurdukları kamusal tüzel kişiliklerdir. Bazı mahalli idare birliği türleri: Köylere Hizmet Götürme Birlikleri. Turizm Altyapı Hizmet Birlikleri. Belediye Hizmet Birlikleri. Özel İdare-Belediye Hizmet Birlikleri. Ülke Düzeyinde Kurulan Birlikler.
Hukuk
İcra uygulamaları nelerdir?
İdari izin nedir?
İddet süresinin kaldırılması davası nasıl açılır?
İdam ne anlama gelir?
İBB Evlilik Desteği nikah bekliyor ne demek?
İmza atarken nelere dikkat etmeliyiz?
İsim hakları kime ait?
İmt. paylar rüçhan hakkı kullanabilir mi?
İdari teşkilat nedir?
İlhak etmek ve iltica etmek ne demek?
İkametgah senedi ne işe yarar?
İller neye göre belirlenir?
İmza sirküsü ne işe yarar?
İdari işlemlerin hukuka aykırılık halleri nelerdir?
İdari para cezası yasal kalış hakkını etkiler mi?
İkamet değişikliği için nüfus müdürlüğüne gitmek şart mı?
İSG katip nasıl onaylanır?
İhbar süresi bölünebilir mi?
İhtiyatî tedbir süresi uzatılabilir mi?
İhtiyatî tedbire itiraz dilekçesi nereye verilir?
İdam çeşitleri nelerdir?
İcra ihalesinde ilk tekliften sonra ne olur?
İkmal subayları hangi rütbe?
İhzar müzekkeresi kaç gün geçerli?
İcraya itiraz ettikten sonra UYAP'tan nasıl takip edilir?
İcra dosyası haricen ödeme dilekçesi nereye verilir?
İngiliz dili ve edebiyatı mezunu avukat olabilir mi?
İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre iptal davası nedir?
İlk yazılı kanunları Sümerler yapmıştır doğru mu yanlış mı?
İsim denklik belgesi nasıl alınır?
İcrada 2 kapak hesabı ne zaman yapılır?
İnfaz kanunu nedir?
İmzalı ve imzasız ücret bordroları arasındaki fark nedir?
İmar para cezasının amacı nedir?
İhbar ne anlama gelir?
İnsan hak ve özgürlükleri hangi değerleri korur?
İfrazı mümkün olmayan parseller nelerdir?
İlamsız ve ilamlı icra takibinde itiraz nasıl yapılır?
İntifa hak sahibi mal satabilir mi?
İdari harita nedir?