İlk Türk Devletlerinde "töre" ve "hukuk" arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir:
Özetle , töre, hukuk sisteminin bir parçası olup, daha dar bir anlamda, Türk toplumundaki gelenek ve göreneklere dayalı yazılı olmayan kuralları ifade ederken; hukuk, daha geniş bir kavram olarak, genel anlamda toplum düzenini sağlayan kuralları kapsar
Türk töre ve yasalarından bazıları şunlardır: Tengri tektir. Bir il, bir kağan, bir Tengri. Töre tektir, kesin ve keskindir. Kimse töreden üstün değildir. Bir çoban sürüsünden, bir er ailesinden, bir kağan budunundan sorulur. Her er eşine, atına, pusatına sahip çıkacak; ana, baba ve ataya her daim saygı duracaktır. Er kişi yalan söylemeyecektir. Mal çalan, mülk çalan misliyle ödeyecektir; hesabı ya malıyla ya canıyla sorulacaktır. Aman dileyene kılıç çekilmeyecek, sığınana sırt dönülmeyecektir. Yazgıya isyan edilmeyecektir. Ayrıca, Kutadgu Bilig’de töre, kanun ve nizam olarak geçmektedir. Töre, yalnızca bir hukuk sistemi değil, aynı zamanda bir yaşam felsefesi, ahlak anlayışı ve toplumsal düzenin temelidir.
Töre, ilk olarak Eski Türk devletlerinde ortaya çıkmıştır. Bazı Eski Türk devletleri: Asya Hun Devleti; I. Kök Türk Devleti; II. Kök Türk Devleti. Töre, kağanlar tarafından konulan kurallar, kurultaylarda alınan kararlar ve toplum içinde kendiliğinden oluşan gelenek-görenek kuralları olmak üzere üç yolla oluşmuştur.
İlk Türk devletlerinde töre ve hukuk arasındaki ilişki şu şekilde özetlenebilir: Töre, hukukun kaynağıdır. Töre, hukuk üstünlüğünü sağlar. Töre, değişmez ilkeler üzerine kuruludur. Töre, kamu düzenini sağlar. Töre, devletle eşdeğer görülür. Uygurlara kadar yazılı olmayan töre, bu dönemden itibaren ilk kez yazıya geçirilmiştir.
Türklerde hukuk, tarih boyunca farklı dönemlerde çeşitli şekillerde gelişmiştir: İslamiyet'ten önceki dönem: Töre: Türklerde yazılı olmayan ancak herkesin bildiği ve kabullendiği kanunlardı. Suç ve cezalar: Töreye göre belirlenirdi; cezalar genellikle idam gibi sert yaptırımlardı. Yargı: Töre, mahkemeler ve hükümdar tarafından uygulanırdı; hükümdar da töreye uymak zorundaydı. İslamiyet'in kabulü sonrası dönem: Hukukun ikiye ayrılması: Hukuk, şer'i ve örfi olarak ikiye ayrıldı. Kuvvetler ayrılığı: Devlet başkanlığı, yasama, hükümet ve yargı birbirinden bağımsızdı. Anayasal güvence: Temel hak ve özgürlükler, 1876 Kanun-u Esasisi ile anayasal düzeyde güvence altına alındı.
Eski Türklerde hukukla ilgili bazı sorular şunlardır: Töre nedir ve kaynakları nelerdir?. Eski Türklerde ceza hukuku nasıldı?. Levirat uygulaması nedir?. Eski Türklerde uluslararası hukuk ilkeleri nelerdi?. Eski Türklerde adalet teşkilatı nasıldı?.
Osmanlı Devleti'nde Türk töresinden devam eden bazı unsurlar şunlardır: Adalet: Osmanlı'da da adalet, devletin en önemli sorumluluğu olarak kabul edilmiştir. Liyakat: Devlet yönetiminde makamların ehil kişilere verilmesi şartı korunmuştur. Emanet: Hükümdarın, halkın geleceğini emanet aldığı ve bunu korumakla yükümlü olduğu anlayışı devam etmiştir. Mazharat (Kamu Yararını Gözetmek): Halkın refahının, hükümdarın menfaatinden üstün tutulması ilkesi sürdürülmüştür. Meşveret (İstişare ve Danışma): Yönetimin tek bir kişinin keyfine göre şekillenmemesi, boy beyleri, vezirler ve bilge kişilerle istişare edilmesi geleneği devam etmiştir. Aile Yapısı: Osmanlı aile yapısı, İslam hukuku ve Türk töresinin bir sentezi olarak şekillenmiştir. Ayrıca, Osmanlı hukuk sistemi, örfi ve şer-i hukukun bir arada uygulanmasıyla Türk töresinin etkilerini taşımıştır.
Türk töreli ifadesi, "Türk" kelimesinin ikinci anlamı olan "töreli" ile ilgilidir. Töreli, sıfat olarak "töreye uygun, töreyle ilgili" anlamına gelir. Töre ise hem kanunları, nizamları hem de yazılı olmayan âdet, gelenek ve görenekleri ifade eder. Dr. Sait Başer'in araştırmalarına göre, eski Türkler'de Töre, merkezinde vahdaniyetçi Kök Tengri inancı bulunan bir din özelliği taşımış ve "Türk" kelimesi, Töre'ye uyan insanlar için kullanılan bir sıfat olmuştur. Ayrıca, Prof. Dr. Nurullah Çetin'e göre, "Türk" kelimesi aynı zamanda "kanun" anlamına da gelir ve milletin merkezinde Töre, devletin merkezinde ise kanun yer alır.
Hukuk
İlk Türk Devletlerinde töre ve hukuk arasındaki fark nedir?
İhtiyaç sebebiyle tahliye davasında vekalet ücreti nasıl hesaplanır?
İcra dairesi tevzi kotası nedir?
İhtilat etmek ne demek adalet?
İlanda ilamlı icra takibi nedir?
İmar planlarında TA ne demek?
İct 3 saat zorunlu mu?
İcra iflas kanunu 343 maddesi nedir?
İlk duruşmada duruşma neden ertelenir?
İmar durum belgesini kim verir?
İcra müdürlüğüne cevap dilekçesi nereye gönderilir?
İsnada kimler dahil edilir?
İletişim başkanlığı bölge müdürlükleri nereye bağlıdır?
İnternetten alınan yazıların telif hakkı var mı?
İcra geri bırakma kararı kaç günde çıkar?
İcra dosyası ödeme hangi hesaba yapılır?
İlticaya başvuranlar ne kadar sürede sonuçlanır?
İltica eden biri geri dönebilir mi?
İcra tahsil harcı nasıl hesaplanır?
İhtarname geri çevrilirse ne olur?
İsmail Saymaz neden kovuldu?
İnzibat ne iş yapar?
İkamet değişikliği onaylanmazsa ne olur?
İpotekin fek edildiğini nasıl anlarız?
İBB personel alımı mülakat sonuçları nasıl öğrenilir?
İcra takiplerinde hangi aşamalar vardır?
İdarenin kamu gücünü kullanarak yaptığı işlemler nelerdir?
İngiltere hangi anayasa ile yönetiliyor?
İhtarname çekince karşı taraf ne yapmalı?
İkamet izni reddi veya iptali neden olur?
İcralık olan kişi adres değiştirirse ne yapmalı?
İhzaren celp ve ihzar müzekkeresinin yerine getirilmesi için kaç gün gereki..
İhtarname cevap süresi nasıl hesaplanır?
İkametgaha ilmühaber yerine ne kullanılır?
İngiliz Muhipleri Cemiyeti'nin amacı nedir?
İnşaat sesleri ne zaman yasaklanır?
İdari izinde çalışma yasağı var mı?
İcra takibi tebliği elden teslim edilebilir mi?
İmar affı su aboneliğini kapsar mı?
İngiltere'de kral ve kraliçenin yetkileri nelerdir?