İlk Türk devletlerinde yargı sistemi şu şekildeydi:
Bazı özellikler :
Töre, ilk olarak Eski Türk devletlerinde ortaya çıkmıştır. Bazı Eski Türk devletleri: Asya Hun Devleti; I. Kök Türk Devleti; II. Kök Türk Devleti. Töre, kağanlar tarafından konulan kurallar, kurultaylarda alınan kararlar ve toplum içinde kendiliğinden oluşan gelenek-görenek kuralları olmak üzere üç yolla oluşmuştur.
İlk Türk devletlerinde yargıçlara "yargan" veya "yargucı" denirdi.
İlk Türk devletlerinde hukuk, şerî ve örfî olmak üzere ikiye ayrılır. Şerî hukuk: Kaynakları Kur’an-ı Kerim, Sünnet, İcma ve Kıyas’tır. Örfî hukuk: Hun, Kök Türk ve Uygur kanunları ile Oğuz geleneklerinden oluşur.
İlk Türk devleti, Asya Hun İmparatorluğu (Büyük Hun İmparatorluğu) olarak kabul edilir ve Teoman Han tarafından M.Ö. 220 yılında Orta Asya'da kurulmuştur. İlk Türk devletinin bazı ilkleri: Tarihte Türk adını kullanan ilk devlettir. Orta Asya'da siyasi birliği sağlayan ilk Türk devletidir. En parlak dönemini Mete Han döneminde yaşamıştır. Çin toplumu tarafından bir tehlike olarak görülmüş ve bu nedenle Çin Seddi inşa edilmiştir. Diğer önemli ilk Türk devletleri arasında Avrupa Hun İmparatorluğu, Göktürk Kağanlığı ve Uygur Kağanlığı da bulunur.
İlk Türk Devletlerinde "töre" ve "hukuk" arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Töre: Türklerdeki siyasi ve sosyal hayatı düzenleyen, yazılı olmayan hukuk kuralları bütünüdür. Hukuk: Bir arada yaşayan insan topluluklarının hayatlarını sürdürebilmeleri için uygulanan kuralların bütünüdür. Özetle, töre, hukuk sisteminin bir parçası olup, daha dar bir anlamda, Türk toplumundaki gelenek ve göreneklere dayalı yazılı olmayan kuralları ifade ederken; hukuk, daha geniş bir kavram olarak, genel anlamda toplum düzenini sağlayan kuralları kapsar.
İlk Türk devletinin, Asya Hun Devleti'nin, bazı özellikleri: Kuruluş Tarihi ve Kurucusu: M.Ö 220 yılında Teoman Han tarafından kurulmuştur. Başkent: Ötüken. Yönetim Yapısı: Mutlak monarşi ile yönetilmiş, hükümdarlar "Han, Hakan, Kağan" gibi unvanlar kullanmışlardır. Askeri Yapı: Düzenli ordu anlayışı ilk kez Mete Han döneminde "onlu teşkilat" sistemiyle kurulmuştur. Ekonomik Yapı: Bozkır ekonomisi, hayvancılık ve ticarete dayalıdır; en önemli gelir kaynaklarından biri İpek Yolu'dur. Kültürel Yapı: Gök Tengri inancı hakimdir, hükümdarlık sembolleri arasında otağ, tuğ ve davul bulunur. Siyasi Sistem: Devlet, genellikle doğu ve batı olarak ikiye ayrılarak yönetilmiştir. Kültürel Katkılar: Çin Seddi'nin yapılmasına neden olmuş, ikili merkezi sistemi geliştirmiştir.
İlk Türk devletlerinde töre ve hukuk arasındaki ilişki şu şekilde özetlenebilir: Töre, hukukun kaynağıdır. Töre, hukuk üstünlüğünü sağlar. Töre, değişmez ilkeler üzerine kuruludur. Töre, kamu düzenini sağlar. Töre, devletle eşdeğer görülür. Uygurlara kadar yazılı olmayan töre, bu dönemden itibaren ilk kez yazıya geçirilmiştir.
Hukuk
İhtarnamenin tebliğ edildiği nasıl anlaşılır?
İlk Türk devletlerinde yargı sistemi nasıldı?
İnfaz hakimliğine itiraz dilekçesi kaç gün içinde verilir?
İntifa hakkını kimler kullanabilir?
İsim değişikliğinde kimlik değişir mi?
İcraya verilen borç kaç ay içinde ödenmezse ilamsız icra olur?
İcra takibinde yetkili mahkeme ile itirazın iptali davası aynı mı?
İBB'de çalışan zabıta memur mu işçi mi?
İnfaz ve Koruma Memurları kaç gün fazla çalışma yapar?
İhtiyat hacze itiraz edilmezse ne olur?
İkamet başvurusu onaylandıktan sonra ne yapılır?
İBB anne kart hangi durumlarda iptal edilir?
İnfaz Hakimliği hangi davalara bakar?
İpotek varken 2 satış isteme süresi durur mu?
İhtiyarlar meclisi kaç kişiden oluşur?
İktidarın 3 temel kaynağı nedir?
İmza incelemeleri nasıl yapılır?
İlamsız takip talep dilekçesi nereye verilir?
İhtiyat hacze itiraz dilekçesi nereye verilir?
İntifa hakkı web tapuda görünür mü?
İcra borcunda bakiye borç ne demek?
İnsan hak ve özgürlükleri kaça ayrılır?
İnfaz uygulamaları kaça ayrılır?
İBB İş Başvurularında yaş sınırı var mı?
İcra dosyası 10 yıl işlemezse ne olur?
İskan olmadan ev alınır mı?
İlam nedir?
İkamet değişikliğinde eski adres ne kadar süre geçerli?
İhbar süresi dolmadan istifa edilirse ne olur?
İl müdürlüğü dilekçeye kaç gün içinde cevap verir?
İbraname örneği nereden indirilir?
İl nüfus müdürlüğünden pasaport randevusuna gitmezsem ne olur?
İdare Hukukunda idari işlem türleri nelerdir?
İdare hukuku pratik çalışmaları nelerdir?
İkili teşkilat sistemi nedir ve sonuçları nelerdir?
İkramiye kazanan kişi KDV öder mi?
İfraz ve ihdas nedir?
İlksan evlilik yardımı ve ikraz aynı mı?
İfrası yapılmamış tarla alınır mı?
İkamet izni uzatma başvurum hala sonuçlanmadı ne yapmalıyım?