Ziya Paşa'nın en ünlü sözlerinden biri "Zulm ile âbâd olanın, âhiri berbâd olur" (Eziyetle yükselenin, sonu kötü olur) beytidir
Diğer tanınmış sözleri arasında şunlar da yer alır:
Ziya Paşa'nın hayatı kısaca şu şekilde özetlenebilir: 1829 yılında İstanbul'da doğdu. Kandilli'de başladığı eğitimine Süleymaniye yakınlarındaki "Mekteb-i Ulum-i Edebiyye"de devam etti. Arapça ve Farsça öğrendi. Sadaret Mektub-i Kalemi'nde katip olarak çalıştı. 1855'te sarayda Mâbeyn-i Hümâyun Katipliği'ne atandı. "Terci-i Bend" şiiri ile edebiyat alanında ün sağladı. 1877'de vezir rütbesiyle önce Suriye Valiliği’ne, ardından Adana Valiliği’ne atandı. 17 Mayıs 1880’de Adana’da yaşamını yitirdi.
Ziya Paşa'nın en ünlü beytlerinden biri, "Nush ile uslanmayanı etmeli tekdir / Tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir" beytidir. Ayrıca, "Âyinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz / Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde" ve "Dehrin ne safâ var acaba sîm ü zerinde / İnsan bırakır hepsini hîn-i seferinde" beyitleri de oldukça bilinir.
Ziya Paşa'nın "Ayinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz" sözü, bir kişinin karakteri hakkında bilgi sahibi olmak isteyenlerin o kişinin sözlerine değil, icraatlarına bakması gerektiğini ifade eder. Bu sözde geçen "ayine" kelimesi, bir kişinin karakteri anlamında kullanılmıştır. Sözün tamamı şu şekildedir: > "Âyînesi iştir kişinin lâfa bakılmaz Şahsın görünür rütbe-yi aklı eserinde" Anlamı ise şu şekildedir: > "İnsanın varlığını ispat eden husus, emeği neticesinde ortaya koyduğu iştir."
Ziya Paşa'nın en önemli eserleri arasında Terkîb-i Bend ve Tercî-i Bend bulunmaktadır. Terkîb-i Bend, toplumsal sorunları ele alan, 12 bentten oluşan bir şiirdir. Tercî-i Bend ise felsefi ve dini temalar içeren, 12 bentlik bir eserdir. Ayrıca, Eş’ar-ı Ziya ve Zafername de önemli eserleri arasındadır.
Ziya Paşa'nın "Şiir ve İnşâ" makalesi, yazı, dil ve edebiyat üzerine olan düşünceleri eleştirel bir üslupla ortaya koyar. Makalede ele alınan bazı konular: Şiir ve düzyazı kavramları: Şiir, vezinli söz (kelâm-ı mevzûn) olarak tanımlanır. Divan şiiri ve nesri: Divan şiir ve nesri, Doğu eksenli özentilik olarak görülür ve yerel ile ulusal olmadığı belirtilir. Halk şiiri ve nesri: Türklerin doğal şiiri, halk şairlerinin eserleri olarak kabul edilir. Eğitim: Eğitimin, nazım ve nesirde güzel yazmayı öğrenmekle aynı anlama geldiği ifade edilir. Taklit: Türklerin, İranlıları ve Arapları taklit etmeleri nedeniyle ortaya melez bir şiir ve nesir çıktığı söylenir. Özgünlük: Kendine özgü bir şiir ve nesrin olduğu, bunun taşrada ve İstanbul’da halk arasında hâlâ olduğu gibi durduğu belirtilir. Makalenin sonunda, şiir ve nesirdeki eksikliklerin giderilmesi için doğal olmak ve kendine yönelmek gerektiği vurgulanır.
Ziya Paşa, öğretici bir hava taşıyan ve düşündürücü mesajlar veren özdeyişler yazmıştır. Ayrıca, Ziya Paşa'nın yaşadığı ikilikler ve çelişkiler de özdeyişlerine yansımıştır.
Ziya Paşa'nın en ünlü gazeli, "Âsafın Mikdârını Bilmez Süleyman Olmayan" adlı gazelidir. Bu gazelden bazı beyitler: "Âsafın mikdârını bilmez Süleyman olmayan / Bilmez insan kadrini âlemde insan olmayan". "Zülfüne dil vermeyen bilmez gönül ahvâlini / Anlamaz hâl-i perîşânı perîşân olmayan". "Rızkına kâni olan gerdüna minnet eylemez / Âlemin sultânıdır muhtâc-ı sultân olmayan". "Kim ki korkmaz Hak'dan andan korkar erbâb-ı ukûl / Her ne isterse yapar Hak'dan hirâsân olmayan". "İtirâz eylerse bir nâdân Ziyâ hâmûş olur / Çünki bilmez kadr-i güftârın sühandan olmayan".
Kültür ve Sanat
Ülke TV nereden yayın yapıyor?
Özgür suriye bayrağı ne zaman değişti?
Çanakkale Biga'nın neyi meşhur?
Ölü yakma ilk nerede başladı?
Ziya Paşa'nın en ünlü sözü nedir?
Çamlıca Kulesinin en yüksek katı hangisi?
Çin Seddinin ilk mimarı kimdir?
Züğurt Ağa'da züğürt tesellisinin konusu nedir?
Çınarın hikayesinde kim öldü?
Zenne erkek dansçı ne demek?