İma ve kinaye aynı şey değildir, ancak birbiriyle ilişkili kavramlardır.
İma , bir şeye, ünlü bir kişiye, olaya veya duruma doğrudan atıfta bulunmak yerine, dolaylı ve sessiz bir gönderme yapma şeklidir. Dinleyici veya okuyucu, bağlantıyı kurmak zorundadır
Kinaye ise, bir sözü gerçek anlamının da kastedilmiş olması mümkün olmakla birlikte, gerçek anlamı dışında kullanma sanatıdır. Yani kinayeli bir söz, bir açıdan gerçek, bir açıdan mecazdır
Dolayısıyla, ima kinayenin bir türü olarak değerlendirilebilir, ancak her ima kinaye sayılmaz.
Kinaye (değinmece) örneklerinden bazıları şunlardır: “Arkadaşın dayısı güçlüdür, halleder.” “Bırak onu, burnu büyük adamdan hayır gelmez.” “Çocukların velvelesi, herkesi ayağa kaldırdı.” “Çok zahmet çektik, sonunda ayağımız düze bastı.” “Ne yapsın, ayağı kaydı bir kere.” “Böyle yürürseniz mahalleye yatsıya varırsınız.” “Bu taşı bize dostumuz atıyorsa durup düşünmemiz gerekir.” “Ey benim sarı tamburam Sen ne için inilersin - İçim oyuk derdim büyük Ben onun’çün inilerim.” “Ben toprak oldum yoluna Sen aşırı gözetirsin Şu karşıma göğüs geren Taş bağırlı dağlar mısın?” “Yokuş çıkmayı göze almayanlar hep çukurda kalır.” Kinaye, karşıdakini incitmeden iğnelemede ve hafif, zarif bir biçimde alaya almada kullanılır.
İma etmek, çeşitli nedenlerle yapılır: Nazik olmak: Karşı tarafı kırmamak için eleştiriler ima yoluyla ifade edilebilir. Esprili anlatım: Ciddi konulara esprili bir anlatım katmak için ima kullanılabilir. Mesaj vermek: Küçük bir mesaj iletmek için kelimeler yerine ima tercih edilebilir. İletişim tekniği: Edebiyat ve siyasette, doğrudan anlatım yerine ima sanatı kullanılabilir. Komedi: Stand-up gösterileri ve mizahi yazılarda, seyirciyi düşündürmek için ima tercih edilir.
Kinayenin amaçları arasında şunlar yer alır: Övme veya yerme: Kinaye, övmek veya yermek için kullanılabilir. İncelik gösterme ve kibar olma: Kabalığı hafifletmek veya zarif bir şekilde alaya almak için kinaye kullanılabilir. Sitem etme: Kinaye, hafif bir sitem ifade etmek için kullanılabilir. Etkiyi artırma: Manayı güçlendirmek ve anlatımı somutlaştırmak amacıyla kinaye yapılabilir. İsim veya sıfat söylemekten kaçınma: Kinaye, ismi veya sıfatı açıkça söylemekten kaçınmak için de kullanılabilir. Kinayede asıl kastedilen, mecaz anlamdır; ancak gerçek anlamın da anlaşılmasına engel olacak bir ipucu bulunmaz.
Kinayenin amaçları arasında şunlar yer alır: Övme veya yerme: Kinaye, övmek veya yermek için kullanılabilir. İncelik gösterme ve kibar olma: Kabalığı hafifletmek veya zarif bir şekilde alaya almak için kinaye kullanılabilir. Sitem etme: Kinaye, hafif bir sitem ifade etmek için kullanılabilir. Etkiyi artırma: Manayı güçlendirmek ve anlatımı somutlaştırmak amacıyla kinaye yapılabilir. İsim veya sıfat söylemekten kaçınma: Kinaye, ismi veya sıfatı açıkça söylemekten kaçınmak için de kullanılabilir. Kinayede asıl kastedilen, mecaz anlamdır; ancak gerçek anlamın da anlaşılmasına engel olacak bir ipucu bulunmaz.
Kinayeli bir sözün nasıl anlaşılacağına dair bazı bilgiler şu şekildedir: Kinayeli sözlerde hem gerçek hem de mecaz anlam bulunur, ancak mecaz anlam daha baskındır. Kinayeli sözlerde asıl kastedilen, mecaz anlamdır. Kinayeli sözlerde, ibarenin içinde geçen gerçek anlamdaki unsura “meknî bih”, işaret edilen ve söz içinde geçmeyen unsura da “meknî anh” adı verilir. Kinayeli sözlerde, kelimenin gerçek anlamına baskın gelmesi için, asıl amacın dolaylı olarak alay, ima ve şaka amaçlı işaret edilerek ifade edilmesi gerekir. Kinayeli söz örnekleri şu şekildedir: “Arkadaşın dayısı güçlüdür, halleder.” “Bırak onu, burnu büyük adamdan hayır gelmez.” “Çocukların velvelesi, herkesi ayağa kaldırdı.” “Ne yapsın, ayağı kaydı bir kere.” “Böyle yürürseniz mahalleye yatsıya varırsınız.” “Bu taşı bize dostumuz atıyorsa durup düşünmemiz gerekir.” “Ey benim sarı tamburam, sen ne için inilersin.” Kinayeli sözlerle ilgili daha fazla bilgi için aşağıdaki kaynaklar kullanılabilir: tr.wikipedia.org; dilbilgisi.org; turkedebiyati.org; edebiyatvesanatakademisi.com.
Tariz ve kinaye arasındaki temel farklar şunlardır: Kinaye: Bir sözü, gerçek anlamının da kastedilmiş olması mümkün olmakla birlikte, hakiki anlamı dışında kullanmaktır. Tariz: Söylenen sözle bir yön gösterilip, onun tam tersinin kastedilmesidir. Ayrıca, kinaye bir tek sözcükle de olabilirken, tariz için birden fazla kelimeye ihtiyaç vardır.
Kinayeli anlatım, cümlede ifade edilen düşüncenin, genellikle alaycı biçimde, tersini kasteden anlatım biçimidir.
Blog
İlber Ortayli'nın en iyi bildiği dil hangisi?
İngilizce askeri rütbeler nelerdir?
İngilizce 12'ye kadar sayılar nasıl yazılır?
İma ve kinaye aynı şey mi?
İngilizce nedir kısaca tanımı?
Çok yaşlı nene ne denir?
İBB Beyaz Masa ve Çözüm Merkezi aynı mı?
İhtiras ve ihtiraf aynı şey mi?
Özerk yönetim ne demek bulmaca?
Özgünlük ile ilgili kelimeler nelerdir?
Özbekçe ve İngilizce aynı mı?
Ünsüz türemesi ve ünsüz ikizleşmesi nasıl ayırt edilir?
İndigo ne anlama gelir?
Çevir kazı yanmasın hangi atasözü?
Çiçeklerle ilgili atasözleri nelerdir?
Özel kuvvetler bordo bereliler hangi timler?
İltifat ne anlama gelir?
İlgi ne anlama gelir?
İlgili alanlar boş bırakılmamalıdır ne demek?
İHH battaniye yardımı yapıyor mu?
Ünlü değişimi ve ünlü daralması arasındaki fark nedir?
İmgesel ve imge aynı şey mi?
İkon ve put arasındaki fark nedir?
İngilizce dayı nasıl hitap edilir?
Özümsemenin eş anlamlısı nedir?
İngilizce gelişmiş cümleler nelerdir?
Övgü ve övme ne demek?
İlan365'te hangi ilanlar var?
İngilizce diş teli tedavisi nasıl denir?
Öznel cümle örnekleri nelerdir?
Özbek alfabesi nasıl yazılır?
Önce vatan gazetesi ne zaman kuruldu?
İngilizce fiiller nasıl okunur?
Örs ne anlama gelir?
Çin'de kaç çeşit Çince var?
Ğ ve g harfi aynı mı?
Ünsüz değişiminin diğer ismi neden ünsüz yumuşamasıdır?
İmsaka 10 dakika kala yemek yenilir mi?
İngilizce dar gövdeli uçak nasıl denir?
Öğrenci kime denir TDK?