Ziya Paşa, Girit İsyanı’ndaki olaylar nedeniyle Âli Paşa’yı yermek amacıyla Zafernâme'yi yazmıştır
1866 yılında Girit’te çıkan Rum isyanını Osmanlı Devleti bir türlü bastıramamaktadır. İsyanı silahlı kuvvetlerden çok, iyi bir siyasetle bastırılabileceğini kavrayan Âli Paşa, bizzat Girit’e giderek ve gerçekten ustalıklı bir siyaset güderek, adanın idaresini bir tür özerklik şekline bağlamış, Ada Rumlarına birtakım haklar vererek Türkiye’nin aleyhinde oluşabilecek bir olayı yatıştırmaya muvaffak olmuştur
Ziya Paşa ise siyasi rakibi olan Âli Paşa’yı bu işte başarısız görmüş ve kendine göre Âli Paşa’nın bu işteki dirayetsizliğini anlatmak için Zafernâme'yi yazmıştır
Ziya Paşa, sanki Âli Paşa çok büyük bir başarı göstermiş gibi gösterilip, onu yerden yere vurmaya çalışmıştır. Sanki Âli Paşa sivil bir komutan olarak askeri bir zafer kazanmış gibi gösterilmiş, ama bu aşağılayıcı bir mahiyette anlatılmıştır
Ziya Paşa bu yolda hiçbir vesileyi kaçırmamıştır. Hatta bu konuda o kadar aşırı gitmiştir ki, buradaki mizah, kişilere yönelik hicvin sınırını aşmış, siyasal ve toplumsal olaylara, sorunlara, insanlığın zaaflarına kadar yönelmiştir
Ziya Paşa, Tanzimat Edebiyatı akımına mensuptur. Başlıca eserleri: Şiir: "Terkîb-i Bend", "Tercî-i Bend", "Eş'ar-ı Ziya", "Külliyat-ı Ziya Paşa". Eleştiri: "Zafername" (hiciv). Anı: "Defter-i Amal". Antoloji: "Harabat". Çeviri: "Endülüs Tarihi" (Viardot'tan). Ziya Paşa, eserlerinde Batılılaşma, özgürlük ve meşrutiyet gibi konuları işlemiştir.
Ziya Paşa'nın en önemli üç eseri şunlardır: 1. Terkîb-i Bend: Felsefi ve metafizik konuların ele alındığı, divan tarzında bir eserdir. 2. Tercî-i Bend: Yine divan tarzında, hikemi ve tasavvufî bir eser olup, varlıkların yaratılışı ve evrenin sistemi gibi konular işlenir. 3. Harâbât: Arap, İran, Osmanlı ve Çağatay şiirlerinden oluşan üç ciltlik bir şiir antolojisidir. Ayrıca, Zafernâme, Rüya, Verâset Mektupları ve Defter-i Âmâl de önemli eserleri arasında yer alır.
Ziya Paşa'nın hayatı kısaca şu şekilde özetlenebilir: 1829 yılında İstanbul'da doğdu. Kandilli'de başladığı eğitimine Süleymaniye yakınlarındaki "Mekteb-i Ulum-i Edebiyye"de devam etti. Arapça ve Farsça öğrendi. Sadaret Mektub-i Kalemi'nde katip olarak çalıştı. 1855'te sarayda Mâbeyn-i Hümâyun Katipliği'ne atandı. "Terci-i Bend" şiiri ile edebiyat alanında ün sağladı. 1877'de vezir rütbesiyle önce Suriye Valiliği’ne, ardından Adana Valiliği’ne atandı. 17 Mayıs 1880’de Adana’da yaşamını yitirdi.
Ziya Paşa'nın en önemli eserleri arasında Terkîb-i Bend ve Tercî-i Bend bulunmaktadır. Terkîb-i Bend, toplumsal sorunları ele alan, 12 bentten oluşan bir şiirdir. Tercî-i Bend ise felsefi ve dini temalar içeren, 12 bentlik bir eserdir. Ayrıca, Eş’ar-ı Ziya ve Zafername de önemli eserleri arasındadır.
Ziya Paşa'nın sürgün edilmesinin nedeni, padişahın sadrazam seçimindeki kararını etkilemesi ve Âlî Paşa'nın sadrazam olmasına engel olmasıdır. Eserleri: Şiir: "Terc-i Bend", "Terkib-i Bend", "Zafernâme", "Rüya". Düzyazı: "Eşâr-ı Ziyâ", "Harabat" (şiir antolojisi), "Defter-i Âmal" (anı). Tercümeler: "Endülüs Tarihi" (Fransız yazar Viardot'tan), "Engizisyon Tarihi" (Cheruel ile Lavallee'den).
Kültür ve Sanat
İbo aslan'ın ailesi nereli?
Zeynep bastık ara hangi albümde?
İki elle kalp yapmak ne anlama gelir emoji?
Özveri ve fedakarlık ile ilgili şiirler nelerdir?
Çalıkuşunun sonunda ne oluyor?
İbrahim Tatlıses Şanlıurfa'da hangi mağarada yaşadı?
Çalkalada adamım ne zaman çıktı?
Ücretsiz hikaye nereden okuyabilirim?
Ziya Gökalp hangi tür eserler yazmıştır?
Zitavatorok Antlaşmasıyla Osmanlı hangi kaleyi Avusturya'ya verdi?