Özne eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu , cümlede öznenin olmaması veya birden fazla yükleme bağlanması durumunda ortaya çıkar
Örnekler:
Yapısal anlatım bozukluğu, cümlenin dilbilgisi kurallarına uygun olmadan yapılandırılması sonucu ortaya çıkan hatalardır. Başlıca yapısal anlatım bozuklukları şunlardır: 1. Özne-yüklem uyumsuzluğu: Özne tekilken yüklem çoğul veya özne çoğulken yüklem tekil olursa anlatım bozukluğu oluşur. 2. Nesne eksikliği: Cümlede yüklemin gerektirdiği nesne kullanılmazsa anlatım bozukluğu meydana gelir. 3. Dolaylı tümleç eksikliği: Cümlede yer belirtimi varsa ama dolaylı tümleç eksikse anlatım bozukluğu olur. 4. Çatı uyuşmazlığı: Birleşik cümlelerde fiilimsinin ve yüklemin çatı bakımından uyumlu olmaması. 5. Tamlama yanlışları: İsim ve sıfatların aynı tamlanana bağlanması sonucu oluşan hatalar. 6. Bağlaç hataları: Bağlaçların yanlış kullanımı veya olumlu ve olumsuz yargıları birbirine bağlarken uyumsuzluk. 7. Eklerin yanlış kullanımı: Cümlede eklerin eksik, fazla veya yanlış kullanılması.
Yapısal anlatım bozuklukları altı ana kategoriye ayrılır: 1. Özne-yüklem uyumsuzluğu: Kişi, tekil-çoğulluk ve olumluluk-olumsuzluk bakımından uyumsuzluklar. 2. Öge eksikliği: Özne, yüklem, nesne veya tümleç eksiklikleri. 3. Çatı uyumsuzluğu: Fiilimsi ve yüklemin çatı bakımından uyumsuz olması. 4. Tamlama hataları: İsim ve sıfat tamlamalarının yanlış yazılması veya yanlış sözcüklere bağlanması. 5. Eklerin hatalı kullanımı: Ek sisteminin yanlış uygulanması. 6. Bağlaçların hatalı kullanımı: Bağlaçların yanlış yerde veya şekilde kullanılması.
Anlatım bozukluğu içeren bazı örnek sorular şunlardır: Soru 1: "Hem sigaradan nefret ettiğini söylüyor hem de durmadan içiyor" cümlesinde anlatım bozukluğu, nesne eksikliğine dayalıdır. Soru 2: "Alkol benim nadir başvurduğum bir iş" cümlesinde "iş" sözcüğü anlamına uygun kullanılmamış, çünkü alkol bir iş değildir. Soru 3: "Bu konuda farklı düşüneceğini ölsem aklıma getirmezdim ama sonunda yanıldığımı anladım" cümlesinde anlatım bozukluğu, gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanmaktadır. Soru 4: "Yıllarca hep ona destek oldum, her fırsatta övdüm" cümlesinde anlatım bozukluğu, öğe eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bu sorular, anlatım bozukluğu içeren cümlelerin çözümlenmesi için örnek olarak kullanılabilir.
Evet, gereksiz söz ve eklerin kullanılması anlatım bozukluğuna neden olur. Gereksiz sözcük kullanımı, aynı anlama gelen sözcüklerin bir arada kullanılması veya bir sözcüğün anlamının cümledeki başka bir sözcükten anlaşılması durumunda ortaya çıkar. Örnekler: "Beklediğimiz haber henüz hâlâ gelmedi" cümlesindeki "hâlâ" ve "henüz". "Yaklaşık beş yıl kadar bu evde oturduk" cümlesindeki "yaklaşık" ve "kadar". "Satıcı burnu havada, kendini beğenmiş biri" cümlesindeki "burnu havada" ve "kendini beğenmiş".
Gereksiz sözcüklerin kullanıldığı cümlelerde, bu sözcükler atıldığında cümlenin anlamı değişmez. Gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan anlatım bozuklukları, eş anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması ve anlamca birbirini kapsayan kelimelerin bir arada kullanılması olmak üzere iki şekilde oluşur. Örnekler: "Yaklaşık iki yıl kadar bu mahallede oturduk" cümlesinde "yaklaşık" ve "kadar" sözcükleri gereksizdir. "Okula her gün iki kilometre yaya yürüyerek giderdi" cümlesinde "yaya" ve "yürüyerek" sözcüklerinin birlikte kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. "Almanya’daki arkadaşımla karşılıklı mektuplaşırız" cümlesinde "karşılıklı" sözcüğü gereksiz kullanılmıştır.
Özne ve yer tamlayıcısı eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu, cümlede gerekli öğelerin kullanılmaması sonucu ortaya çıkar. Özne eksikliği durumunda, ortak kullanılan özne cümlelerden birine uymaz. Yer tamlayıcısı eksikliği ise sıralı ve bağlı cümlelerde, yüklemin yönelme anlamı taşıyan bir tümleci gerektirdiğinde ortaya çıkar.
Anlatım bozuklukları konu anlatımı şu şekilde yapılabilir: Gereksiz sözcük kullanımı: Aynı anlama gelen sözcüklerin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. Sözcüklerin yanlış yerde kullanılması: Kelimelerin cümle içinde yanlış yerde kullanılması, anlatımın kapalı ve belirsiz olmasına neden olur. Anlam belirsizliği: Cümlede anlatılmak istenen işin, oluşun ya da durumun kimin tarafından yapıldığı veya işten, oluştan veya durumdan kimin etkilendiği açıkça belirtilmediği durumlarda anlatım bozukluğu meydana gelir. Çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması: Anlamca zıt sözcüklerin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna sebep olur. Öge eksikliği: Cümlede gereken bir ögenin eksik olması anlatım bozukluğuna neden olur. Ek yanlışlığı: Kelimelere getirilen eklerin yanlış kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. Bu konular, örneklerle desteklenerek detaylı bir şekilde anlatılabilir.
Blog
Ünsüz değişimi ve yumuşama aynı şey mi?
Özne eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu nedir?
ÇiçekSepeti 7/24 mü?
Öze dönüş ve öze yolculuk aynı mı?
İhya ve ıslah etmek ne demek?
İkra isminin kökeni nedir?
Ördek halk dilinde ne olarak bilinir?
İltiması geçmek ne demek?
Ölüm yıldönümünde ne yazılır?
Çeri ne anlama gelir?
Çok güzel gözlere ne denir?
İlk kelimesinin eş anlamlısı ve zıt anlamlısı ne?
Ünsüz ikizleşmesine örnek kelimeler nelerdir?
Ölüler ağladığımızı görür mü?
İmdat ve imdak aynı mı?
İcat yerine ne kullanılır?
İnegöl'e bağlı kaç mahalle var?
İngilizce bilmeden hostes olunur mu?
Ünsüz benzeşmesi ve ünsüz ikizleşmesinin farkı nedir?
Üvey anneyle abla arasında fark var mı?
Çiftlikte çalışana ne denir?
Üstüne düşülmek deyim mi?
İlgi zamiri ve ilgi eki aynı şey mi?
İkizler burcu hangi ay olur?
İlk evim projesi 2+1 ve 3+1 kaç m2?
Ücey kardeş ne demek?
İki nokta ve noktalı virgül arasındaki fark nedir?
Öğle mi öğlen mi?
Öznel cümle örnekleri 50 tane nelerdir?
Çözülemeyen kayıp vakaları nelerdir?
Çizgilerle ilgili olan bulmaca nedir?
Üleştirme sayılarında hangi ekler kullanılır?
Üst yazı nasıl yazılır örnek?
Örtük türemiş yapılı bir fiil mi?
Çeri ve asker aynı mı?
Ömer Koç ve Ali Koç kardeş mi?
İbrik ve güğüm aynı şey mi?
Çok ne anlama gelir?
Özel harfler nelerdir?
Ğ harfi alfabede kaçıncı sırada?