Ziya Paşa'nın en önemli eserleri arasında Terkîb-i Bend ve Tercî-i Bend bulunmaktadır
Ayrıca, Eş’ar-ı Ziya ve Zafername de önemli eserleri arasındadır
Ziya Paşa'nın "Bil illeti" şiiri, Terkib-i Bend adlı eserinin bir beyti olup, "Önce hastalığın ne olduğunu bil, sonra tedaviye başla" anlamına gelir. Şiirin tamamı şu şekildedir: "Bil illeti, kıl sonra müdâvâta tasaddî Her merhemi her yâreye merhem mi sanırsın?". Bu beyit, günlük hayatta farkında olmadan kullanılan ve Ziya Paşa'ya ait olduğu bilinmeyen ifadelerden biridir.
Ziya Paşa, Girit İsyanı’ndaki olaylar nedeniyle Âli Paşa’yı yermek amacıyla Zafernâme'yi yazmıştır. 1866 yılında Girit’te çıkan Rum isyanını Osmanlı Devleti bir türlü bastıramamaktadır. Ziya Paşa ise siyasi rakibi olan Âli Paşa’yı bu işte başarısız görmüş ve kendine göre Âli Paşa’nın bu işteki dirayetsizliğini anlatmak için Zafernâme'yi yazmıştır. Ziya Paşa, sanki Âli Paşa çok büyük bir başarı göstermiş gibi gösterilip, onu yerden yere vurmaya çalışmıştır. Ziya Paşa bu yolda hiçbir vesileyi kaçırmamıştır.
Ziya Paşa'nın en önemli üç eseri şunlardır: 1. Terkîb-i Bend: Felsefi ve metafizik konuların ele alındığı, divan tarzında bir eserdir. 2. Tercî-i Bend: Yine divan tarzında, hikemi ve tasavvufî bir eser olup, varlıkların yaratılışı ve evrenin sistemi gibi konular işlenir. 3. Harâbât: Arap, İran, Osmanlı ve Çağatay şiirlerinden oluşan üç ciltlik bir şiir antolojisidir. Ayrıca, Zafernâme, Rüya, Verâset Mektupları ve Defter-i Âmâl de önemli eserleri arasında yer alır.
Ziya Paşa'nın sürgün edilmesinin nedeni, padişahın sadrazam seçimindeki kararını etkilemesi ve Âlî Paşa'nın sadrazam olmasına engel olmasıdır. Eserleri: Şiir: "Terc-i Bend", "Terkib-i Bend", "Zafernâme", "Rüya". Düzyazı: "Eşâr-ı Ziyâ", "Harabat" (şiir antolojisi), "Defter-i Âmal" (anı). Tercümeler: "Endülüs Tarihi" (Fransız yazar Viardot'tan), "Engizisyon Tarihi" (Cheruel ile Lavallee'den).
Ziya Paşa'nın en ünlü gazeli, "Âsafın Mikdârını Bilmez Süleyman Olmayan" adlı gazelidir. Bu gazelden bazı beyitler: "Âsafın mikdârını bilmez Süleyman olmayan / Bilmez insan kadrini âlemde insan olmayan". "Zülfüne dil vermeyen bilmez gönül ahvâlini / Anlamaz hâl-i perîşânı perîşân olmayan". "Rızkına kâni olan gerdüna minnet eylemez / Âlemin sultânıdır muhtâc-ı sultân olmayan". "Kim ki korkmaz Hak'dan andan korkar erbâb-ı ukûl / Her ne isterse yapar Hak'dan hirâsân olmayan". "İtirâz eylerse bir nâdân Ziyâ hâmûş olur / Çünki bilmez kadr-i güftârın sühandan olmayan".
Ziya Paşa'nın "Her Şeyi Gördüm" adlı şiirinin konusu, Osmanlı'nın çağın gerisinde kalması ve Tanzimat Dönemi'ndeki toplumsal ve siyasi durum olarak özetlenebilir. Şiirde, Batı'nın gelişmişliği ile Doğu'nun geri kalmışlığı karşılaştırılmakta ve yöneticilerin eğitime ve ilme önem vermediği, insanların zulme uğradığı eleştirilmektedir.
Ziya Paşa'nın "Rüya" eseri, yazarın zihninde (rüyasında) kurgusal olarak padişah ile memleket sorunlarını ele aldığı bir söyleşidir. Eserde işlenen bazı konular: Kötü yönetim: Yazar, dönemin sultanı Abdülaziz'e memleketin kötü yönetildiğini ve bunun gerekçelerini sıralar. Yeni Osmanlılar cemiyeti: Yeni Osmanlılar adlı cemiyetin amaçları hakkında padişahı bilgilendirir. Meşrutiyet ve millet meclisi: Meşrutiyet rejiminin ve millet meclisi oluşturmanın önemi üzerinde durur. Ali Paşa'nın azli: Ali Paşa'nın sadrazamlık görevinden azledilmesini önerir ve bu öneri kabul edilerek Ali Paşa Kıbrıs'a sürgün edilir. Eser, Londra'da bir parkta yazılmış ve 1869'da Hürriyet gazetesinin 68 ve 69. sayılarında yayımlanmıştır.
Kültür ve Sanat
Ziya Paşa'nın en önemli eseri nedir?
Ülke bayrakları ve anlamları nelerdir?
Öykülemede olay nasıl anlatılır?
Özgürlük Heykelini neden Amerika aldı?
Özge Ulusoy kaç evlilik yaptı?
İbrahim Kahveci Dünya Gazetesi'nden neden ayrıldı?
Çizgi film arka planı nasıl yapılır?
Ömer Seyfetin'in 3 tane hikayesi ve özeti nedir?
Özgün müziğin amacı nedir?
Çiğdem çiçeği neyi temsil eder?
Özgün müzikle halk müziği aynı mı?
Çalıkuşunda kaç olay var?
Çölde çay filminde neden çölde çay içilir?
Çapulcuların hikayesi ne anlatıyor?
Çocuklar için hangi çizgi film karakterleri?
Öğrenci sinema bileti nasıl alınır?
Çakmak Hattı hangi savaş için yapıldı?
Çocuklar için astronot nasıl çizilir?
Çin neden kırmızı bayrak kullanıyor?
Ünlü ressamların renk kullanımı nasıl?
İki gözümün çiçeği ney nota?
İkarusun kanatları neden eridi?
Çanakkale'de Gazi Mustafa Kemal ne dedi?
İlahi ve gözlemci bakış açısı arasındaki fark nedir edebiyatta?
Çelebi Mehmed'in en büyük başarısı nedir?
İbi ve Tosi'nin karakterleri kim?
Zeybek oynayan kişiye ne denir?
Çapulcular lakapları nereden gelir?
Zen felsefesi Japon kültürünü nasıl etkilemiştir?
Çizgi filmin diğer adı nedir?
İbrahim Tatlıses eşarbını yan bağla hangi yöreye ait?
Zülfikarın gerçek kılıcı nerede?
İlber Ortaylı'nın kökeni Tatar mı?
Ülkü Hilal çiftçi kaç yaşında dizi oyuncusu oldu?
İklimler orijinal adı nedir?
Ölümsüz: Tanrılar Savaşı hangi mitoloji?
Ülkücü hareket ne zaman başladı?
Çalıkuşunun özellikleri nelerdir?
Çav Bela hangi yıl çıktı?
Zeze şarkısı kime yazıldı?