Ünlü daralmasına örnek cümleler nelerdir?

Ünlü daralmasına örnek cümleler nelerdir?

Ünlü daralmasına örnek cümleler :

• Ağla-yor → ağlıyor
• Anla-yor → anlıyor
• Ara-yor → arıyor
• Başla-yor → başlıyor
• Bekle-yor → bekliyor
• Dile-yor → diliyor
• Düşle-yor → düşlüyor
• Hopla-yor → hopluyor
• ** İzle-yor → izliyor**
• Oyna-yor → oynuyor

Birden çok heceli ve a, e ünlüleri ile biten fiiller, ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu fiillerdeki a, e ünlülerinde söyleyişte yaygın bir daralma (ı ve i’ye dönme) eğilimi görülür. Ancak söyleyişteki ı, i ünlüleri yazıya geçirilmez

Örnekler :

• başlayan, yaşayacak, atlayarak, saklayalı, atmayalım
• gelmeyen, izlemeyecek, gitmeyerek, gizleyeli, besleyelim

"Demek" ve "yemek" fiillerinde, söyleyişteki i ünlüsü yazıya da geçirilir

Örnekler :

• diyen, diyerek, diyecek, diyelim, diye
• yiyen, yiyerek, yiyecek, yiyelim, yiye, yiyince

Değil neden ünlü daralması?

Değil kelimesinde ünlü daralması olmaz çünkü bu kelime, "-yor" eki almamış bir fiildir. Ünlü daralması, genellikle "a" veya "e" ünlüleriyle biten fiillere -yor eki getirildiğinde meydana gelir. Örnekler: - sakla + yor > saklıyor - dile + yor > diliyor - kutla + yor > kutluyor Değil kelimesi bu kurala uymaz ve dolayısıyla ünlü daralması göstermez.

Ünlü daralması ve ünlü düşmesi aynı şey mi?

Ünlü daralması ve ünlü düşmesi farklı ses olaylarıdır. Ünlü daralması, Türkçede "a" ve "e" geniş ünlüleri ile biten fiillere "-yor" eki getirildiğinde, bu ünlülerin daralarak "ı", "i", "u" veya "ü" dar ünlülerine dönüşmesi durumudur. Ünlü düşmesi ise, son hecesinde dar ünlü bulunan (ı, i, u, ü) bir kelime ünlüyle başlayan bir ek aldığında, son hecedeki dar ünlünün düşmesidir.

Dar ünlüler hangileri?

Dar ünlüler, Türkçede "ı", "i", "u" ve "ü" harfleridir. Örnekler: kul; gül; kış; ilim; umut.

Ünlü daralması ve ünlü değişimi aynı şey mi?

Hayır, ünlü daralması ve ünlü değişimi aynı şey değildir. Ünlü değişimi, kelime köklerinde ses değişmesine nadiren rastlanır ve yalnızca "sen" ve "ben" zamirlerine yönelme hali eki eklendiğinde meydana gelir. Ünlü daralması ise, -e, -a ünlüsüyle biten fiillere -yor eki geldiğinde bu kelimelerde daralma meydana gelmesi ve -ı, -i, -u, -ü şeklinde değişmesidir. Örnekler: bekle + yor → bekliyor (e daralarak i olur); anla + yor → anlıyor (a daralarak ı olur); dile + yor → diliyor.

Ünlü daralması nedir örnek?

Ünlü daralması, Türkçede geniş ünlülerin (a, e) dar ünlülere (ı, i, u, ü) dönüşmesi şeklinde gerçekleşen bir ses olayıdır. Örnekler: sakla + yor > saklıyor; dile + yor > diliyor; kutla + yor > kutluyor; gözle + yor > gözlüyor; yazma + yor > yazmıyor; gelme + yor > gelmiyor; koşma + yor > koşmuyor; öpme + yor > öpmüyor. Ayrıca, "de-" ve "ye-" fiil köklerine gelecek zaman, istek kipi, sıfat-fiil ve zarf-fiil eki getirildiğinde veya başka bir ek getirilip de araya "-y-" kaynaştırma harfi girdiğinde, bu seslerin (a, e) daralarak ı, i, u, ü olduğu görülür: de-yor > diyor; ye-en > yiyen; de-e-lim > diyelim; ne-ye > niye.

Ünlü daralmasına neden olan ekler?

Ünlü daralmasına neden olan ekler şunlardır: -yor şimdiki zaman eki; -ma/-me olumsuzluk ekleri. Ayrıca, "de-" ve "ye-" fiil köklerine gelecek zaman, istek kipi, sıfat-fiil ve zarf-fiil eki getirildiğinde veya başka bir ek getirilip de araya "-y-" kaynaştırma harfi girdiğinde, bu seslerde (a, e) daralma olur. Örnekler: sakla + yor > saklıyor; dile + yor > diliyor; koşma + yor > koşmuyor.

Ünlü daralmasında hangi eklere bakılır?

Ünlü daralmasında dikkat edilen ekler şunlardır: -yor şimdiki zaman eki; -ma/-me olumsuzluk ekleri; -ecek/-acak gelecek zaman ekleri (konuşma dilinde daralsa bile yazılışta daralma olmaz). Örnekler: sakla + yor > saklıyor; dile + yor > diliyor; koşma + yor > koşmuyor. Tek heceli olan "demek" ve "yemek" fiillerinde ise "y" kaynaştırma ünsüzü geldiğinde "e" harfi hem okunuşta hem de yazılışta "i"ye dönüşür. de + y + ecek > diyecek; ye + y + en > yiyen.