Ünlü düşmesi ve orta hece düşmesi arasındaki fark, kelimenin yapısına ve ek aldığında yaşanan ses olayına bağlıdır.
Ünlü düşmesi , iki heceli bazı kelimelerin, ünlüyle başlayan bir ek aldığında ikinci hecelerindeki dar ünlülerin (ı, i, u, ü) düşmesidir. Örneğin: "ağız / ağzı", "oğul / oğlu"
Orta hece düşmesi ise, ikinci hecelerinde u, ü, ı, i gibi dar ünlü bulunduran iki heceli kelimelerin, dar ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecelerindeki dar ünlünün düşmesidir. Bu durumda kelime, hece sayısı bakımından artmak yerine azalır. Örneğin: "yalın / yalnız", "ayır / ayrıntı"
Özetle:
Ünlü daralması ve ünlü düşmesi farklı ses olaylarıdır. Ünlü daralması, Türkçede "a" ve "e" geniş ünlüleri ile biten fiillere "-yor" eki getirildiğinde, bu ünlülerin daralarak "ı", "i", "u" veya "ü" dar ünlülerine dönüşmesi durumudur. Ünlü düşmesi ise, son hecesinde dar ünlü bulunan (ı, i, u, ü) bir kelime ünlüyle başlayan bir ek aldığında, son hecedeki dar ünlünün düşmesidir.
Ünlü düşmesi, bir ses olayıdır ve ek alma sırasında kelimenin yapısında meydana gelen bir değişikliktir.
"Döküldüğünü" kelimesinde ünlü düşmesi yoktur. Ünlü düşmesi, genellikle ikinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan ve ünlü ile başlayan bir ek alan kelimelerde görülür. "Döküldüğünü" kelimesinde böyle bir durum söz konusu değildir.
"Dolaşıyordu" kelimesinde ünlü düşmesi yoktur. Ünlü düşmesi, genellikle ikinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan ve ünlü ile başlayan bir ek alan kelimelerde görülür. Örnekler: - ağız - ağzı; - beyin - beyni; - devir - devri. "Dolaşıyordu" kelimesinde, "dolaş-" köküne "-ıyordu" eki gelmiş ve bu ekte ünlü düşmesi yaşanmamıştır.
Evet, "otur-muş" kelimesinde ünlü düşmesi vardır. Ünlü düşmesi, genellikle ikinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan sözcüklerde, ünlüyle başlayan bir ek alındığında görülür.
Ünlü düşmesi, iki ana kategoriye ayrılır: 1. İki heceli sözcüklerde ünlü düşmesi: İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan sözcükler, ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında bu dar ünlü düşer. 2. Birleşik sözcüklerde ünlü düşmesi: Kahve-altı = kahvaltı, ne-için = niçin gibi birleşik sözcüklerin oluşumunda ünlü düşmesi görülür. Ayrıca, ünlüyle başlayan ek aldıklarında vurgusuz orta hecesindeki dar ünlüsü düşen kelimelerle oluşturulan ikilemelerde ikinci kelimenin dar ünlüsü düşmez.
Ünlü düşmesi, Türkçede son hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan sözcüklerde, ünlüyle başlayan bir ek alındığında görülür. Bazı örnekler: karın-ı → karnı; beyin-imiz → beynimiz; oğul-u → oğlu; gönül-e → gönle. İstisnalar: "Aşağı", "yukarı", "içeri", "dışarı", "bura", "şura", "ora", "ileri" gibi sözcükler ek aldığında ünlü düşmesi olmaz. Özel isimlerde ünlü düşmesi olmaz. Birleşik sözcüklerin oluşumunda bazı durumlarda ünlü düşmesi görülebilir.
Blog
Ünlü düşmesi ve orta hece düşmesi nasıl ayırt edilir?
Ümit Özdağ'ın dedesi kimdir?
Öz ile özne arasındaki fark nedir?
İletişim çeşitleri nelerdir?
İBB AKOM ne iş yapar?
İngilizce günlük rutin ne zaman kullanılır?
İmitasyon ne demek?
Önünde ayrı mı bitişik mi?
İngilizce metin nasıl yazılır?
İmparatoriçe kartı ters çıkarsa ne olur?
Özen göstermek ne anlama gelir?
İngilizce karakter özellikleri nasıl anlatılır?
Çiğdem isminin analizi nedir?
İngilizce kıvrak zeka ne demek?
İlla ve ille arasındaki fark nedir?
Özel kuvvetler hangi askerleri seçer?
Üre gübre ne zaman atılır?
Ünvan mı unvan mı TDK?
İngilizce kuş çeşitleri nelerdir?
Üst geçidin diğer adı nedir?
İki sözcükten oluşan fiil nedir?
Öz teyze nasıl yazılır?
Ülker ailesinin en büyüğü kim?
Ön Adlar kaça ayrılır?
Ünsüz benzeşmesi ve ünsüz düşmesinin farkı nedir?
İcat ve buluş eş anlamlı mı?
Özne ve yüklem nasıl ayırt edilir?
Öksüz ve yetimlere neden yardım etmeliyiz?
Ünlü daralmasında hangi ünlüler daralır?
Özne, zarf tamlayıcısı, nesne, yer tamlayıcısı ve yüklem içeren cümle nedir..
İngilizce kişilik özellikleri nasıl yazılır?
Çöpleri yere atmamak için ne yapmalıyız?
İfşaat ne demek?
İMB açılımı nedir?
İlber Hoca hangi dilleri akıcı konuşuyor?
Öğrence ve öğrenci arasındaki fark nedir?
İngiliz markaları hangileri?
Örgü örmek neye işarettir?
İhvan ve kardeş aynı mı?
İhtiyar ve yaşlı aynı şey mi?