Ünsüz benzeşmesinde yumuşayan harfler şunlardır:
Bu değişim, sert ünsüzle biten kelimelere yumuşak ünsüzlerden "c, d, g" ile başlayan bir ek geldiğinde gerçekleşir
Hayır, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz değişmesi aynı şey değildir. Ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi), Türkçede sert ünsüzlerle (ç, f, h, k, p, s, ş, t) biten sözcüklerden sonra yumuşak ünsüzler olan “c, d, g” ile başlayan bir ek geldiğinde yumuşak ünsüzlerin sertleşerek “ç, t, k” seslerine dönüşmesidir. Ünsüz değişmesi, sessiz harflerin ek almaksızın sözcüğün söylenişine ya da yazımına daha uygun ünsüzlerle değişmesi sonucu oluşan ses olayıdır. Ünsüz değişmesi, genellikle alıntı sözcüklerin Türkçenin ses yapısına uyarlanması ile gerçekleşir.
Türkçede sert ünsüzler şunlardır: ç; f; h; k; p; s; ş; t. Bu harflerin karşıtı olan yumuşak ünsüzler ise b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z'dir.
Ünsüz benzeşmesi ve ünlü benzeşmesi arasındaki fark şu şekilde ayırt edilebilir: 1. Ünsüz Benzeşmesi: - Sert ünsüzle biten kelimelere yumuşak ünsüzle başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüz sertleşir (c-ç, d-t, g-k). - Örnek: "kebap-cı" → "kebabçı". 2. Ünlü Benzeşmesi: - Ünlü seslerde uyum söz konusudur; art damak ünsüzleri kalın ünlülerle, ön damak ünsüzleri ince ünlülerle aynı hecede bulunamaz. - Örnek: "kızgın" kelimesindeki "g" sesi, "a" ünlüsüyle aynı hecede yer alamaz. Özetle, ünsüz benzeşmesi sert-yumuşak ünsüz uyumunu, ünlü benzeşmesi ise ünlülerin uyumunu ifade eder.
"Otur" kelimesinde ünsüz benzeşmesi yoktur.
Ünsüz benzeşmesi, Türkçede sert ünsüzle biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden “c, d, g” ile başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüzün sertleşerek değişmesidir. Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi denmesinin sebebi, kelime sonundaki sert ünsüzün, yanına gelen yumuşak ünsüzü kendine benzetmesidir. Ünsüz benzeşmesinde c ünsüzü ç, d ünsüzü t, g ünsüzü ise k ünsüzüne dönüşerek sertleşir. Örnekler: dolap – da → dolap – ta; yavaş – ca → yavaş – ça; unut – gan → unut – kan. Birleşik kelimelerde, terimlerde, başka dillerden dilimize geçmiş sözcüklerin gövdelerinde ünsüz benzeşmesi aranmaz. Örnekler: dikdörtgen, akciğer; üçgen, dörtgen, beşgen.
Ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi) örnekleri şunlardır: 1. 2013 –de → 2013’te. 2. Aç –dır → açtır. 3. Ağaç –dan → ağaçtan. 4. As –gı → askı. 5. Ayak –da → ayakta. 6. Biç –di → biçti. 7. Coş –gu → coşku. 8. Çalış –gan → çalışkan. 9. Çift –ci → çiftçi. 10. Dolap –da → dolapta. 11. Güneş –den → güneşten. 12. Hafif –dir → hafiftir. 13. Heves –den → hevesten. 14. Irmak –dan → ırmaktan. 15. Kalk –dı → kalktı. 16. Kat –gı → katkı. 17. Kebap –cı → kebapçı. 18. Kes –gin → keskin. 19. Merak –dan → meraktan. 20. Saat 5 –de → saat 5’te. 21. Sarmak –da → sarmakta. 22. Ses –deş → sesteş. 23. Silah –cı → silahçı. 24. Türk –ce → Türkçe. 25. Üç –de → üçte. 26. Yap –dı → yaptı. 27. Yavaş –ca → yavaşça. 28. Yayıldık –ca → yayıldıkça. 29. Yemiş –ci → yemişçi. 30. Yurt –daş → yurttaş.
Ünsüz yumuşaması, bazı durumlarda gerçekleşmez: Yabancı kökenli kelimeler: "sanat", "millet", "ahlak", "cumhuriyet", "evrak", "hukuk", "sepet" gibi kelimelerde yumuşama olmaz. Özel isimler: Özel isimlerin sonunda bulunan sert ünsüzler yumuşamaz, sadece telaffuzda yumuşamış gibi okunur. Tek heceli kelimeler: Tek heceli kelimelerde genellikle ünsüz yumuşaması görülmez. Ç, f, h, s, ş, t, v, y, z ünsüzleri: Bu ünsüzlerle biten kelimelerde yumuşama olmaz. Örnekler: Yanlış: "merağımı dindiremedim". Doğru: "merakımı dindirdim". Yanlış: "hukuku". Doğru: "hukukun".
Blog
Çözümlemeli ne demek bulmaca?
İnce ne anlama gelir?
İhtar ve ikaz aynı şey mi?
İmza atmak için hangi parmak kullanılır?
Ünsüz benzeşmesinde hangi harfler yumuşar?
Örtülü anlatımın özellikleri nelerdir?
İlya'nın kökeni nedir?
İbrahim Karagül'ün köşe yazıları nerede yayınlanıyor?
Öşür ne anlama gelir?
Çiçek siparişi en geç saat kaçta verilir?
Çocuk için kid mi child mu?
Ölüler canlılara görünür mü?
Çeviri kuramları nelerdir?
İngilizce kahvaltılık yiyecekler nasıl söylenir?
İngilizce fatura ne denir?
Öz teyzeye gerçek teyze denir mi?
Ölçüt nedir?
Çukur ve tümsek zıt mı?
Önder gazetesi kimin?
Çileye girmek ne demek?
İkilemelerde hangi kelimeler kullanılır?
İndeks ve endeks aynı şey mi?
Özdilek havlu ve bornoz hangi ülkenin malı?
İngilizce günler aylar mevsimler nasıl ezberlenir?
Özlem gül ne iş yapıyor?
İktifa ne demek?
İhtiyaç eş anlamı nedir?
Özcan isminin anlamı nedir?
İhtiva etmek ne anlama gelir?
Çoğu zarar azı karar hangi atasözünün devamıdır?
Ülke TV sol mu sağ mı?
Öykünme ve taklit aynı şey mi?
İngilizce günlüğe ne yazılır örnek?
İngilizce akşam ne demek?
İndia ve Hindistan aynı mı?
İngilizce erkek çocuk nasıl okunur?
Çoğul hal iyelik soru ve ilgi eki nedir?
İngilizce büyük harfle mi küçük harfle mi?
Örtbas etmek deyimi nasıl kullanılır?
İngilizce arkadaş tanıtma cümleleri nelerdir?