Zorunlu karşılık ve rezerv arasındaki temel fark, işlev ve kapsamlarıdır:
Zorunlu Karşılık : Bankaların topladıkları mevduatların belirli bir kısmını, merkez bankasında tutmak zorunda oldukları orandır. Bu oran, bankaların kredi verme kapasitelerini sınırlandırmak veya genişletmek amacıyla kullanılır ve para politikası aracı olarak merkez bankası tarafından belirlenir
Rezerv : Bankaların, olası likidite ihtiyaçlarına karşı merkez bankasında veya kendi kasalarında tuttukları nakit ve diğer varlıkları ifade eder. Rezerv, bankaların genel istikrarını korumak ve finansal sistemde güveni sağlamak için gereklidir
Dolayısıyla, zorunlu karşılık, rezervin bir parçası olabilir ancak rezerv, zorunlu karşılıktan daha geniş bir kavramı kapsar.
Zorunlu karşılıklar, bankaların tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak, iki haftada bir cuma günü hesaplanır. Resmi tatil günlerinde ise bir önceki iş günü esas alınır.
Zorunlu karşılık dönemleri, bankaların yükümlülüklerine göre iki haftada bir cuma günü hesaplanır. Bu hesaplama, bankaların tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak yapılır. Zorunlu karşılıkların tesis süresi ise 14 gündür.
Rezerv çeşitleri şu şekilde sınıflandırılabilir: Jeolojik rezervler. Faydalı rezervler. Prognostik rezerv. Görünür rezerv. Muhtemel rezerv. Mümkün rezerv. İşletilebilir rezerv. Satılabilir rezerv.
Zorunlu karşılık oranının artması durumunda aşağıdaki etkiler ortaya çıkar: Para arzının azalması. Bankaların kârliliğinin azalması. Enflasyonun düşmesi. İşsizlik oranının artması. Efektif döviz kurunun düşmesi. Cari dengenin iyileşmesi. Zorunlu karşılık oranları, merkez bankaları tarafından ekonomik dalgalanmalara karşı esnek bir müdahale aracı olarak kullanılır.
Zorunlu karşılık oranı, bir bankanın belirli finansal kalemleri üzerinden hesaplanır. Hesaplama için aşağıdaki adımlar izlenir: 1. Mevduat tutarının belirlenmesi. 2. Oranın tespiti. 3. Zorunlu karşılık miktarının bulunması. Örneğin, belirlenen oran %10 ise, 100 birimlik mevduat için 10 birim zorunlu karşılık ayırmak gerekir. Formül: Zorunlu Karşılık Miktarı = Mevduat Tutarı x Rezerv Oranı. Türkiye'de zorunlu karşılık oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından belirlenir.
Zorunlu karşılık oranının düşmesi, bankalara daha fazla likidite sağlar ve kredi tabanlarını genişletir. Ancak, kredi hacmindeki artışın kontrolsüz büyümesi, enflasyonist baskıların artmasına yol açabilir. Zorunlu karşılık oranı, merkez bankaları tarafından ekonomik koşullar ve finansal sistemin ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Özetle: Para arzı artar. Bankaların kredi verme kapasitesi artar. Ekonomik faaliyetler canlanır. Enflasyonist baskılar artabilir.
2025 yılı Ağustos ayı itibarıyla Türkiye'de zorunlu karşılık oranı Türk lirası yükümlülükler için %10,50, yabancı para yükümlülükler için ise %5 olarak belirlenmiştir. Zorunlu karşılık oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından belirlenir ve zamanla değişiklik gösterebilir.
Ekonomi
Çocuk için yatırım hesabı nasıl yapılır?
Çaycuma neden önemli?
Özel yatırım fonu nasıl çalışır?
ÖTV'yi kim öder ödeme belgesi kime verilir?
Ödeme Güvencesi Sigortası kredi notunu etkiler mi?
Yüksel Yıldırım hangi şirketin sahibi?
Zingatın amacı ne?
Ziraat 2 hesap tek kart nasıl yapılır?
Özkansoft sözleşmeli maaş nasıl hesaplanır?
Çeyrek bilete büyük ikramiye çıkarsa ne olur?
Üretim planlamada hangi bölümler çalışır?
Ziraat kredi kartı internet alışverişine neden kapatılıyor?
Zam farkları hangi ay ödenir?
Ziraat Bankası Esenler şubesi hangi mahallede?
Çekili ve paketli altın arasındaki fark nedir?
Ücret avansı nasıl hesaplanır?
Zam neden yapılır?
Ziraat Bankası dijital kredi neden olumsuz sonuçlanır?
Zorlu Enerji ve Gazdaş aynı mı?
Ülkeyi kalkındırmak için ne yapmalı?
Yıldırım koruyucu sigorta ne işe yarar?
Örgüt nedir ve çeşitleri nelerdir?
Üç maaş alma hakkı kimlere verilir?
Ziraat Portföy hangi banka ile çalışıyor?
Çerezya hangi firmanın yan ürünü?
Öğrenci ailesinin maddi durumunu gösteren beyanname nasıl doldurulur?
Yıldız Holding neden Ülker'i sattı?
İhraç kayıtlı fatura muhasebe kaydı nasıl yapılır?
Ölüm maaşında 3 yıl şartı var mı?
Zincir marketler neden aynı fiyatı uyguluyor?
Çeyrek bilet 4'te 1 ne demek?
İhtiyaç ve beklenti analizi nasıl yapılır?
Çanak ve kulp formasyonu ne zaman bozulur?
Ön muhasebe olmazsa ne olur?
Ödemeli aranan kişi ücret öder mi?
Üretim imkanları eğrisi nedir?
Yılmaz Ulusoy'un kaç tane şirketi var?
Zip Finansman hangi bankaya ait?
Ön otorizasyon Migros ne demek?
ÖTV matrahı 200 bin TL olan araç yüzde kaç ÖTV öder?