Ziya Paşa, öğretici bir hava taşıyan ve düşündürücü mesajlar veren özdeyişler yazmıştır. Bu özdeyişlerde, hak, adalet, uygarlık, hürriyet gibi temaları işlemiştir
Ayrıca, Ziya Paşa'nın yaşadığı ikilikler ve çelişkiler de özdeyişlerine yansımıştır. Örneğin, "Şiir ve İnşa" makalesinde halk şiirini savunurken, "Harabat" antolojisinin ön sözünde tam tersini savunarak divan şiirine övgüler düzmüştür
Ziya Paşa, Harabat antolojisinde şunları savunur: Divan edebiyatı: Eserde, Osmanlıca'nın zenginleşmesi gerektiği savunulur ve Divan edebiyatı övülür. Edebî dil ve nazım tekniği: Divan şiirinin edebî dil ve nazım tekniği bakımından bir tarihçesi sunulur. Şairlik: Şairliğin doğuştan gelen bir kabiliyet olduğu ve nitelikli eğitimin önemi vurgulanır. Eski şiirin tekâmülü: Ahmed Paşa, Necâtî Bey, Zâtî, Bâkî, Fuzûlî, Nâbî, Nef‘î, Şeyhülislâm Yahyâ, Şeyhülislâm Bahâî Mehmed Efendi, Nedîm, Şeyh Galib, Râgıb Paşa ve Keçecizâde İzzet Molla gibi şairler överek divan şiirinin tekâmülü anlatılır. Ziya Paşa, daha önce Şiir ve İnşa makalesinde edebiyatın Arapça ve Farsça boyunduruğunda kurtulmasını savunmuşken, Harabat'ta bu görüşünü reddetmiştir.
Ziya Paşa'nın hayatı kısaca şu şekilde özetlenebilir: 1829 yılında İstanbul'da doğdu. Kandilli'de başladığı eğitimine Süleymaniye yakınlarındaki "Mekteb-i Ulum-i Edebiyye"de devam etti. Arapça ve Farsça öğrendi. Sadaret Mektub-i Kalemi'nde katip olarak çalıştı. 1855'te sarayda Mâbeyn-i Hümâyun Katipliği'ne atandı. "Terci-i Bend" şiiri ile edebiyat alanında ün sağladı. 1877'de vezir rütbesiyle önce Suriye Valiliği’ne, ardından Adana Valiliği’ne atandı. 17 Mayıs 1880’de Adana’da yaşamını yitirdi.
Ziya Paşa'nın en ünlü sözlerinden biri "Zulm ile âbâd olanın, âhiri berbâd olur" (Eziyetle yükselenin, sonu kötü olur) beytidir. Diğer tanınmış sözleri arasında şunlar da yer alır: "Sabret siteme ister isen hüsn-i mükâfât, fikreyle ne zulm eylediler Yûsuf’a ihvân" (Kardeşleri Yusuf'a nasıl zulüm ettiler, düşün, istersen güzel bir ödül). "Ayinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz, şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde" (Aynası iştir kişinin söze bakılmaz, şahsın görünür aklının yüksekliği eserinde). "Bed-asla necabet mi verir hiç üniforma, zer-dûz palan ursan eşek yine eşektir" (Kötü asalete üniforma asalet kazandırır mı, altın semer vursan eşek yine eşektir).
Ziya Paşa'nın "Ayinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz" sözü, bir kişinin karakteri hakkında bilgi sahibi olmak isteyenlerin o kişinin sözlerine değil, icraatlarına bakması gerektiğini ifade eder. Bu sözde geçen "ayine" kelimesi, bir kişinin karakteri anlamında kullanılmıştır. Sözün tamamı şu şekildedir: > "Âyînesi iştir kişinin lâfa bakılmaz Şahsın görünür rütbe-yi aklı eserinde" Anlamı ise şu şekildedir: > "İnsanın varlığını ispat eden husus, emeği neticesinde ortaya koyduğu iştir."
Ziya Paşa, Tanzimat Edebiyatı akımına mensuptur. Başlıca eserleri: Şiir: "Terkîb-i Bend", "Tercî-i Bend", "Eş'ar-ı Ziya", "Külliyat-ı Ziya Paşa". Eleştiri: "Zafername" (hiciv). Anı: "Defter-i Amal". Antoloji: "Harabat". Çeviri: "Endülüs Tarihi" (Viardot'tan). Ziya Paşa, eserlerinde Batılılaşma, özgürlük ve meşrutiyet gibi konuları işlemiştir.
Ziya Paşa'nın sürgün edilmesinin nedeni, padişahın sadrazam seçimindeki kararını etkilemesi ve Âlî Paşa'nın sadrazam olmasına engel olmasıdır. Eserleri: Şiir: "Terc-i Bend", "Terkib-i Bend", "Zafernâme", "Rüya". Düzyazı: "Eşâr-ı Ziyâ", "Harabat" (şiir antolojisi), "Defter-i Âmal" (anı). Tercümeler: "Endülüs Tarihi" (Fransız yazar Viardot'tan), "Engizisyon Tarihi" (Cheruel ile Lavallee'den).
Ziya Paşa'nın en önemli eserleri arasında Terkîb-i Bend ve Tercî-i Bend bulunmaktadır. Terkîb-i Bend, toplumsal sorunları ele alan, 12 bentten oluşan bir şiirdir. Tercî-i Bend ise felsefi ve dini temalar içeren, 12 bentlik bir eserdir. Ayrıca, Eş’ar-ı Ziya ve Zafername de önemli eserleri arasındadır.
Kültür ve Sanat
Çanakkale geçilmez diyen asker kimdir?
Ömer Seyfettinin Falaka adlı hikâyesinde hangi olay anlatılmaktadır?
Zeytin dalı vektörel nasıl yapılır?
Ülkücülükle ilgili romanlar nelerdir?
Üslupta hangi sanatlara yer verilir?
Çernobil dizisi neden yasaklandı?
Üçüncü cemre toprağa ne zaman düşüyor?
Çöl çiçeği neyi temsil eder?
Çınaraltı ne zaman başladı?
Zeynep Koçak kaç yıl Barış Akarsu ile birlikte oldu?
Çankırı'nın en ünlü yazarı kimdir?
Çanakkale savaşında kaç tane mektup bulundu?
Çeşme Ferdi Tayfur'un hangi albümünde?
İbrahim Şinasi'nin hayatı ve edebi kişiliği nedir?
Çanakkale Türküsü'nde neden Aynalı Çarşı var?
Çanakkale savaşında en çok şehit veren il hangisi?
Çemberinde Gül Oya hangi yöreye ait?
Ziya Paşa neden özdeyiş yazmıştır?
Çin geleneksel köyleri nerede?
Çağdaş ve modern müzik arasındaki fark nedir?
İkarusun sonu neden kötü bitti?
Ölümsüz kralın günlük hayatı ne anlatıyor?
Çerkes ne anlama gelir?
Çin Çin'in neyi meşhur?
Çin geleneksel sanat dalları nelerdir?
Ülker hangi logoyu kullanıyor?
Zeki demirkubuz neden Masumiyeti sildi?
Çanakkale'de Gazi diyor kim söylüyor?
Özge Borakın ilk eşi kim?
Ünlülerin menajerleri ne iş yapar?
İbrahim Tatlıses'in gerçek doğum tarihi ne?
Çekya neden anak olarak adlandırılıyor?
Çin Seddinin en uzun bölümü kaç km?
Zezé neden şeker portakalı?
İblis Keser 16. cilt ne zaman çıkacak?
Çankaya'nın eski adı nedir?
Öğrenci müze kartı nasıl alınır?
Çocuklara neden yabancı isimler verilmez?
Ünlülerin ilk hali nasıl?
İbrahim Tatlıses Fadile hangi albümde?