Hayır, örtülü anlam ve yan anlam aynı şey değildir.
Yan anlam , bir kelimenin gerçek anlamından farklı olarak kazandığı ikincil anlamdır
Örtülü anlam ise, bir cümlenin doğrudan ifade ettiği anlamın dışında, dolaylı olarak ifade edilen veya çıkarılabilen anlamdır
Sözcük ve anlam ilişkisi, bir sözcüğün kullanıldığı cümleye göre çeşitli anlamlar kazanmasıyla ilgilidir. Sözcüklerin kazandığı anlam türleri: Gerçek (temel) anlam: Sözcük söylendiğinde akla gelen ilk anlamdır. Yan anlam: Sözcük, temel anlamından kopmadan yeni anlamlar kazanır. Mecaz anlam: Sözcük, gerçek anlamından uzaklaşarak yeni bir anlam kazanır. Terim anlam: Bilim, sanat, meslek dalıyla veya bir konuyla ilgili özel ve belirli bir kavramı karşılar. Sözcükler arasındaki anlam ilişkileri: Eş anlamlı sözcükler: Anlamları aynı olan, ancak yazılışları farklı kelimelerdir. Zıt anlamlı sözcükler: Anlam bakımından birbirinin tam karşıtı olan kelimelerdir. Yakın anlamlı sözcükler: Anlamları benzer, ancak tam olarak örtüşmeyen kelimelerdir. Eş sesli sözcükler: Okunuşları ve yazılışları aynı, ancak anlamları farklı olan kelimelerdir.
Yan anlam, bir kelimenin temel anlamıyla bağlantılı olarak zamanla ortaya çıkan değişik anlamlarından her biridir. Bir kelimenin yan anlam kazanmasında genellikle yakıştırma ve benzerlik ilgisi etkili olmaktadır. Örnekler: "Göz" dendiğinde akla ilk gelen, kelimenin temel anlamı olan organ adıdır. "Düşmek" kelimesi "Meyveler tek tek yere düştü" cümlesinde temel anlamda; "Çocuğun pantolonu düşüyordu", "Bu yılın ilk karı düştü" ve "Kavakların gölgesi yola düştü" cümlelerinde ise yan anlamdadır.
Anlam çeşitleri şunlardır: Gerçek (temel) anlam: Bir kelimenin akla gelen ilk anlamıdır. Yan anlam: Kelimenin gerçek anlamından kopmadan, benzerlik veya ilişki yoluyla kazandığı yeni anlamdır. Mecaz anlam: Kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak, benzetme yoluyla kazandığı yeni anlamdır. Terim anlam: Bilim, sanat veya meslek dallarında kullanılan özel anlamlardır. Ayrıca, genel ve özel anlamlı kelimeler, soyut ve somut anlamlı kelimeler, eş anlamlı kelimeler ve zıt anlamlı kelimeler gibi farklı anlam ilişkileri de bulunmaktadır.
Örtülü anlam, bir cümle içerisinde doğrudan söylenmediği halde, cümlenin anlamından veya bazı ifadelerden çıkarılabilen anlamdır. Örtülü anlam içeren bazı örnekler: "Öğretmenler toplantısına annem de katıldı." cümlesinde, toplantıya annesi dışında katılanların da olduğu anlamı çıkar. "Ahmet yine kaza yapmış." cümlesinden, Ahmet'in iyi bir sürücü olmadığı ve daha önce de kaza yaptığı anlamları çıkar. "Hava artık ısınmaya başladı." cümlesinde, havanın daha önce soğuk olduğu anlaşılır. "Kitaplığın en üst rafındaki kitaplar diğer raflardaki kitaplardan daha kalındı." cümlesinden, kitaplığın tüm raflarında kitapların olduğu anlamı çıkar. "Sen de maç oynamaya gelsene." cümlesinden, kişinin maç oynamaya tek başına gitmediği ve arkadaşını da davet ettiği anlaşılır.
Mecaz ve yan anlam arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Yan anlam, bir kelimenin gerçek anlamından kayarak kazandığı, yeni ve farklı bir anlamdır. Mecaz, bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak, benzetme yoluyla başka bir anlamda kullanılmasıdır. Bu bağlamda, her yan anlam mecaz olarak kabul edilmez; ancak yan anlam, mecazın bir parçası olarak görülebilir.
Yan anlama örnek cümleler: "Bu kokuyu, annem de kullanır." (koku: Güzel kokmak için kullanılan esans). "Kör makasla kumaşı kesmeye çalışıyor." (kör: Keskinliği yeterli olmayan). "Bugün boşum, hiç işim yok." (boş: İşi olmayan, işsiz). "Çok zorlayınca kapının kolu kırıldı.". "Polis memuru kaçakçılık masasında görevliydi.". "Beşiktaş sırtlarına ağaç dikiyorlar." (arka taraf). "Gülün tomurcukları sabahleyin patlamış.". "Uçağın kanadı havada parçalanmış.". "Başı kırık bir çiviyi sökmeye uğraşıyor.". "Yokuşun başına kadar koştuk.".
Gerçek anlam ve yan anlam örnekleri: Gerçek anlam örnekleri: "Perde" kelimesini duyduğumuzda aklımıza ilk olarak "pencerelerin önüne takılıp ışığın girmesini engellemeye yarayan örtü" gelir. "Burun" dendiğinde akla gelen ilk anlam, nefes alma organıdır. "Kırmak" kelimesi, "sert şeyleri vurarak veya ezerek parçalamak" anlamında kullanılmıştır. Yan anlam örnekleri: "Kapı kolu" da kapı gövdesinin iki kenarında bulunur ve hareket ettirilebilir. "Çantanın gözü" kelime grubunda "göz" kelimesi, benzetme yoluyla yan anlam kazanmıştır. "Köprünün ayağına bomba koymuşlar" cümlesinde "ayak" kelimesi, köprüyü taşıyan kısımları ifade ederek yan anlam kazanmıştır. Bir kelimenin birden fazla alanda terim oluşturabileceği de unutulmamalıdır.
Blog
Ön ek nasıl belirlenir?
Üç noktadan sonra nasıl yazılır?
İade ne anlama gelir?
Özbekçe pona ne demek?
İkizler kadını en çok hangi burçtan etkilenir?
Ünlü düşmesinde hangi ekler düşer?
İngilizce fiillerin 1 2 3 halleri nasıl bulunur?
İngilizce A1 seviyesi kaç sıfat?
İlelebet muhafaza ne demek?
İhtiyaç kelimesinin eş ve zıt anlamı nedir?
Üç nokta ile soru sorulur mu?
Çer ne anlama gelir?
Ünlü değişimi hangi kelimeler?
İkmale kalmak ve ikmal etmek aynı şey mi?
Çeç'in kökeni nedir?
İngilizce already ne zaman kullanılır?
Üç noktanın kullanıldığı yerler nelerdir?
İlkokul nasıl yazılır TDK?
Ünlem kuramı nedir?
Çokluk eki ulus ne demek?
Çılgın sayısal lotoda bütün sayılar kaç kere çıktı?
İngilizce gelin alma ne denir?
Ümit ismi Arapça ne anlama gelir?
İmparatorun eş anlamlısı nedir?
Ünlem çeşitleri nelerdir?
Çukurlu yer ne demek?
İngilizce böcek türleri nelerdir?
İltisak ne demek?
İhtiyar Kürtçe ne demek?
Üvey kardeşin üvey kardeşten farkı nedir?
Çift saatlerin anlamı nedir?
Ünlü ve ünsüz daralması nedir?
İki Dirhem Bir Çekirdek'te kaç hikaye var?
İngilizce günler nasıl sorulur?
İngilizce düzensiz fiillerin 3 hali nasıl bulunur?
Çözüm ve çözüm yolu arasındaki fark nedir?
İlmik ne anlama gelir?
İngilizce güney nasıl okunur?
İkizler hangi burçla aynı element?
Ök ne anlama gelir?