Özne ve yüklem eksikliği , cümlede gerekli öğelerin bulunmamasından kaynaklanan anlatım bozukluklarıdır
Özne eksikliği , cümlede yüklemin gerektirdiği öznenin olmaması veya bir öznenin birden fazla yükleme bağlanması durumunda ortaya çıkar. Örnek: "Onun okulu yakında bitecek ve öğretmen olarak göreve başlayacak" (yanlış). Doğru hali: "Onun okulu yakında bitecek ve o, öğretmen olarak göreve başlayacak"
Yüklem eksikliği , sıralı ve bağlı cümlelerde iki cümlenin aynı yükleme bağlanması sonucu oluşur. Örnek: "Beşiktaş iskelesine geldiğimizde o işine, ben evime gittim" (yanlış). Doğru hali: "Beşiktaş iskelesine geldiğimizde o işine gitti, ben evime gittim"
Yüklem ve nesneyi ayırt etmek için şu adımlar izlenebilir: 1. Yüklem bulmak için: Cümlede asıl yargıyı bildiren ve cümleyi tamamlayan unsur aranır. Yükleme, "ne, neyi, kimi" sorularıyla sorularak nesne bulunup bulunmadığı kontrol edilir. 2. Nesne bulmak için: Yükleme "ne, neyi, kimi" soruları sorulur. Belirtili nesne "-i" belirtme hâl ekiyle (-i) bağlanır. Belirtisiz nesne ise "-i" belirtme hâl eki almaz ve "ne" sorusuna cevap verir. Örnekler: "Bugün seni çok aradım." cümlesinde yükleme sorulan "kimi?" sorusuna cevap veren "seni" sözcüğü nesnedir. "Ben her gün kitap okurum." cümlesinde "kitap" sözcüğü, "ne" sorusuna cevap vererek belirtisiz nesne olarak kullanılmıştır. Not: Cümlenin öğeleri bulunurken özne ve nesneyi karıştırmamak için önce yüklemi, sonra özneyi, daha sonra da nesneyi bulmak gerekir.
Yüklem, cümlenin asıl unsurudur. Özne ise cümlenin temel öğelerinden biridir. Cümlede önce yüklem belirlenir, sonra yükleme çeşitli sorular sorularak onu çeşitli yönlerden açıklayan öteki öğeler bulunur.
Nesne-yüklem ilişkisi, cümlede yüklemin anlamını tamamlayan ve öznenin eylemini belirten unsurlar arasındaki bağdır. İki tür nesne ve bunlara karşılık gelen yüklem ilişkileri vardır: 1. Doğrudan Nesne ve Yüklem İlişkisi: Eylemin doğrudan etkilediği nesnedir ve yükleme "neyi" veya "kimi" soruları sorularak bulunur. 2. Dolaylı Nesne ve Yüklem İlişkisi: Eylemin dolaylı olarak etkilediği nesnedir ve yükleme "kime" veya "neye" yönelik olduğunu belirtir.
Yüklem eksikliği ile ilgili 10 örnek cümle: 1. Ben babamı, sen ustanı unutma. 2. Ne sen beni unut, ne de ben seni. 3. Bu çocuk akıllı, diğerleri ise çok yaramazlık yapıyor. 4. Kardeşim çok sessiz, odasında oturuyor. 5. Bugün çok yorgun, kitapları da bitirdi. 6. Olaydan büyük bir üzüntü duyduğunu, suçluların cezalandırılmasını istedi. 7. Bu akşam ben çorba, o ise makarna yedi. 8. Programda sen şiir, ben şarkı söyleyeyim. 9. Ben bulaşıkları, sen de masa örtüsünü yıkarsın. 10. İftarda çorba ve tatlı yedim. Yüklem eksikliği, cümleye iki farklı yüklem gerekirken, cümlede yalnızca birinin kullanılması durumudur.
Nesne yüklem uyumsuzluğu, bir cümlede fiilin nesne ile uyumsuz olması durumudur. Örnekler: 1. "Gözlükleri tatmak" ifadesi uyumsuzdur çünkü "gözlükleri" nesnesiyle "tatmak" fiili anlam olarak uyumsuzdur. 2. "Onlar elma topluyor" ifadesinde "onlar" zamiri ile "topluyor" fiili arasında kişi uyumsuzluğu vardır.
Cümlede yüklem yoksa, cümle yapısal olarak eksik kalır ve anlatım bozukluğu ortaya çıkar. Yüklem eksikliği, genellikle şu durumlarda ortaya çıkar: ifade tamamlanmamışsa; bağımsız bir yüklem kullanılmamışsa; cümlenin yapısı karmaşıksa ve özne-yüklem uyumu yoksa. Örnekler: "Bugün çok yorgun, kitapları da bitirdi" (doğru cümle). "Bugün çok yorgun, kitapları bitirdi" (yanlış cümle). "Arkadaşımı aradım ve yanına" (yanlış cümle). "Arkadaşımı aradım ve yanına gittim" (doğru cümle).
Sadece özne ve yüklemden oluşan cümle, en temel cümle yapısıdır. Örnek cümleler: - Koyunlar sürü halinde dolaşan hayvanlardır. - Şehir dışından gelen misafirlerimiz gittiler. - Adını bilmediğim milyonlarca böcek türü var. - İnsanlar, yeryüzündeki en zeki canlılardır.
Blog
İki ünsüzle biten Batı kökenli alıntılarda ünsüz arasına ünlü konur mu?..
İnayet ve lütuf aynı şey mi?
Özbekistan halkı neden Rusça konuşuyor?
Özne ve yüklem eksikliği nedir?
Önünde eğilmek ne anlama gelir?
Üsteğmen ve üstü subay mı?
Çıkarmak mı çıkartmak mı TDK?
İAÜ İngilizce muafiyet sınavında hangi sorular çıkıyor?
Çerkezköy kaç tane mahalle var?
Üvey ve övey aynı mı?
İlhan'ın kökeni nereden gelir?
Ünsüz benzeşmesi ve ünsüz değişmesi aynı şey mi?
Özevler posta kodu kaç?
İngilizce doğu ve batı nasıl söylenir?
Özbekçe'de en çok kullanılan kelimeler nelerdir?
İmar planlamada kimler çalışır?
Ödev yapmak İngilizcesi ne?
Çıplak gözle ne demek?
Çok üzülmek eş anlamlısı nedir?
Özel isim olan yemek adları büyük harfle mi yazılır küçük harfle mi?..
Çok ta tın ne demek?
Çiğdeme neden çiğdem denir?
Özel kuvvetlerde kimler görev yapar?
Çözümlemeli ne demek bulmaca?
İnce ne anlama gelir?
İhtar ve ikaz aynı şey mi?
İmza atmak için hangi parmak kullanılır?
Ünsüz benzeşmesinde hangi harfler yumuşar?
Örtülü anlatımın özellikleri nelerdir?
İlya'nın kökeni nedir?
İbrahim Karagül'ün köşe yazıları nerede yayınlanıyor?
Öşür ne anlama gelir?
Çiçek siparişi en geç saat kaçta verilir?
Çocuk için kid mi child mu?
Ölüler canlılara görünür mü?
Çeviri kuramları nelerdir?
İngilizce kahvaltılık yiyecekler nasıl söylenir?
İngilizce fatura ne denir?
Öz teyzeye gerçek teyze denir mi?
Ölçüt nedir?